kritiken hemeroteka

7.500 kritika

Azken kritikak

« | »

Kaka esplikatzen / Juan Luis Zabala / Elkar, 1989

Aurrean papera eta atzean papera Anjel Lertxundi / El Diario Vasco, 1989-10-25

“Hemen”eko irakurleak badaki Juan Luis Zabala dela Nolotolon. Alderantziz irakurrita ere, Nolotolon. Palindromo bat. ORO hitza bezala. Eta kaka esplikatzera etorri zaigu, oro kaka bailitz. Baina galdera da KAKAK (beste palindromo bat) ORO eta ororen AMA esplika al ditzakeen NOLOTOLON horren eskutik.

Gure heziketa karrozagoak berehala jarri bait gaitu atezuan galdera honen aurrean: “Kaka esplikatu nahi hori noiz eta hogeita zortzi urterekin? Utikan! Edade horretan kaka sentitu egiten duk. Eta nozitu. Madarikatu. Esplikatu, ordea, esplikatu, nork bere hankak kaka horretatik ateratzen dituenean, eta batek hankak kaketatik ondo kostata bakarrik aterako dituela (eta ez dituela sekula erabat aterako, jakinda) sinesten hasten denean bakarrik hasten zaik tipoa kaka behar bezala esplikatu nahian”. Eta testua interes haundiz hartu dugu. Nolotolon-ek ere kaketan ikusten ote zuen bere burua jakin nahian. Baina inpresioa daukagu kaketan besteak daudela, inguratzen duen oro, baina ez bera. Eta ez zaigu, gutxienez, justua iruditzen.

Periodikuak letuz ilustratzen gara. Egia dela kantak dioena, eta bi urtetan “Hemen”en isuri dituen materialez baliatu da Zabala ere bere obra tajutzeko. Hasieran periodikoetako materialea zegoen, beraz. Ondoren, materiale guzti horren antolakuntza etorri da: Virginiari, narratzaileak bizi duen tristezian daukan helduleku bakarrari, idazten dion gutun luzea: “…Virginia, hiri idatzi behar dinat bestela nori idatzirik ez bait dinat inondik ere”. Badago sirenen kantuetatik ihes egin eta erroei atxikitzeko borondate ondo adierazia: “Jaioterrian negon, Virginia, hemen bizi naun orain berriz ere…”. Eta aurreraxeago: “Emaidan baimena mundu guztia ostikoz jo eta hire oinetara belaunikatzeko”. Autorea tristuraren apopilo bilakatuko zaigu eta tristura horretatik idatziko dizkigu orrialde ederrenak.

Nire ustez kazetaritza jeneroari buelta eman eta liburu tajukera hau osatzerakoan erakusten du Zabalak badagoela hor idazle ezpal nabarmena, nahiz, periodikuak letuz ilustratu beharrak beldur ematen digunez, periodikuetan idatzitakoak bilduz osatutakoek ere beldur ematen diguten.

Liburu honetan Zabalak erakutsi digu zer nahi lukeen. Ez diogu ikusi hain garbi zer eman dezakeen. Baina eman dezakeen hori ikusia eta ezagutua genion aurreragoko zenbait testuetan hemen baino gehiago. Eta horrexek penatzen gaitu, Zabalak bai bait daki zer den idaztea.

Periodikuetako lanekin ez da kaka esplikatzen. Kaketan bizitzeko aukera izaten da gehienez. Eta tituluak musika talde askorena oroitarazten digu: izena oso rupturista, baina gero elepeetan agertzen den musika ez da beste mundukoa izaten. Eta beti gelditzen da galdera bat gure ganbaretan halako zerbaiten aurrean: Benetan sintzeroa da edukiekin lotzen ez den rupturismo joera hori, edo titulu eta izenetan bakarrik gelditzen da erronka guztia?

Azken kritikak

Kapitalismoa eta emakumeen aurkako indarkeria
Silvia Federici

Irati Majuelo

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Hasier Rekondo

Zendabalitz
Erika Elizari

Javier Rojo

Etxera bidean
Xamar

Mikel Asurmendi

Miñan
Amets Arzallus Antia

Mikel Asurmendi

Zendabalitz
Erika Elizari

Aiora Sampedro

Isiltasun urte luzeak
Francisco Castro

Joannes Jauregi

Bertsoaren harria
Koldo Izagirre

Mikel Asurmendi

Karanbola hirukoitza
Eneritz Artetxe

Amaia Alvarez Uria

Bilduma bat
Sandro Penna

Irati Majuelo

Bilduma bat
Sandro Penna

Igor Estankona

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Javier Rojo

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Mikel Asurmendi

Izurria
Albert Camus

Txema Arinas

Artxiboa

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Hedabideak