kritiken hemeroteka

7.119 kritika

Azken kritikak

« | »

Hitzak argi / Juan Ramon Makuso / Pamiela, 2014

Filosofia-poesia Javier Rojo / El Correo, 2014-08-30

Juan Ramon Makusoren literatur ibilbidea definitzen duen ezaugarrietako bat literatura eta filosofia uztartzeko egiten duen ahalegina da. Ez dugu begi bistatik kendu behar lanbidez filosofia irakaslea dela. Poesia hautatu du adierazpide moduan, bere filosofia-kezkak azaltzeko. Planteamendu orokor hau bere azken literatur emaitzan, “Hitzak argi” izenburua duen poema liburu honetan, agertzen zaigu nabarmen. Hasteko, edukiaren aldetik sakontasun handia dago. Poemetan hausnarketak adierazten dira eta nabarmena da poemak berak hausnarketa prozesu baten ondorioz sortu direla. Erabiltzen dituen irudi poetikoak, esanahiz beterik agertzen dira. Bere ideiak azaltzeko erabili dituen irudien oinarriak, baina, nahiko topikoa dirudi, literaturaren historian behin eta berriro azaltzen zaizkigun osagaiekin egiten baitugu topo. Poesia honetan ez dugu berrikuntza berezirik aurkituko: lasaitasuna eta bakardadea irudikatzen dituzten metafora topikoak, ilunabarrak, ibaiak, elurrez estalitako zelaiak… topatuko ditugu; hori bai, osagai horiek ez dira erabiltzen apaingarri politak diren aldetik. Makusoren poemetan, poesiak bere historian zehar eskaintzen dituen osagaiak erabiltzen dira idazlearen ardura filosofikoak adierazteko, pentsamendua, hausnarketa, klabe poetikoan plazaratzen da-eta.

Poema hauek gehienetan irudi abstraktuen bidez eraikita daude eta haietan nekez aurkituko dugu existentziaren materialtasunari buruzko erreferentziarik. Eta batzuetan, batez ere poemak laburrak direnean, aforismoen mugetan daudela dirudi. Idazleak planteamendu idealista bat aurkezten digu bere poesian, honela laburbil litekeena: badago errealitate bat, benetako errealitate bat, gure zentzumenen bidez ezin antzeman dezakeguna. Errealitate hori “beste alde” batean dago (ispiluaren atzean, ibaiaren beste aldean, soinuen oihartzunetan…) eta beste errealitate hori adierazi nahian gure hitzek isla txiro bat besterik ezin dute eskaini. Makusoren poemetan esentzialena bilatzen da, baina hori iritsitakoan adierazi ezina bihurturik agertzen zaigu, gutxi gorabeherako metaforen bidez izan ezean.

Azken kritikak

Neguko argiak
Irati Elorrieta

Peru Iparragirre

Gerrak ez du emakume aurpegirik
Svetlana Aleksievitx

Amaia Alvarez Uria

Amek ez dute
Katixa Agirre

Estibalitz Ezkerra

Ohe hutsetan
Izaskun Gracia Quintana

Alex Uriarte Atxikallende

Batzuen ametsak bertzeen zelai zulatuak dira
Hasier Larretxea

Javier Rojo

Erreka haizea
Sonia González

Iratxe Retolaza

Proleterka
Fleur Jaeggy

Aiora Sampedro

Udaberri kantoi-hautsia
Mario Benedetti

Joannes Jauregi

Zuloa
Xabier Gantzarain

Hasier Rekondo

Mecanografiak
Harkaitz Cano

Javier Rojo

Zer luzea negu hau
Josu Goikoetxea

Igor Estankona

Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak
Iban Zaldua

Iratxe Esparza

Poesia kaiera
Yannis Ritsos

Javier Rojo

Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak
Iban Zaldua

Aitor Francos

Artxiboa

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Hedabideak