kritiken hemeroteka

7.734 kritika

Azken kritikak

« | »

Hitzak argi / Juan Ramon Makuso / Pamiela, 2014

Filosofia-poesia Javier Rojo / El Correo, 2014-08-30

Juan Ramon Makusoren literatur ibilbidea definitzen duen ezaugarrietako bat literatura eta filosofia uztartzeko egiten duen ahalegina da. Ez dugu begi bistatik kendu behar lanbidez filosofia irakaslea dela. Poesia hautatu du adierazpide moduan, bere filosofia-kezkak azaltzeko. Planteamendu orokor hau bere azken literatur emaitzan, “Hitzak argi” izenburua duen poema liburu honetan, agertzen zaigu nabarmen. Hasteko, edukiaren aldetik sakontasun handia dago. Poemetan hausnarketak adierazten dira eta nabarmena da poemak berak hausnarketa prozesu baten ondorioz sortu direla. Erabiltzen dituen irudi poetikoak, esanahiz beterik agertzen dira. Bere ideiak azaltzeko erabili dituen irudien oinarriak, baina, nahiko topikoa dirudi, literaturaren historian behin eta berriro azaltzen zaizkigun osagaiekin egiten baitugu topo. Poesia honetan ez dugu berrikuntza berezirik aurkituko: lasaitasuna eta bakardadea irudikatzen dituzten metafora topikoak, ilunabarrak, ibaiak, elurrez estalitako zelaiak… topatuko ditugu; hori bai, osagai horiek ez dira erabiltzen apaingarri politak diren aldetik. Makusoren poemetan, poesiak bere historian zehar eskaintzen dituen osagaiak erabiltzen dira idazlearen ardura filosofikoak adierazteko, pentsamendua, hausnarketa, klabe poetikoan plazaratzen da-eta.

Poema hauek gehienetan irudi abstraktuen bidez eraikita daude eta haietan nekez aurkituko dugu existentziaren materialtasunari buruzko erreferentziarik. Eta batzuetan, batez ere poemak laburrak direnean, aforismoen mugetan daudela dirudi. Idazleak planteamendu idealista bat aurkezten digu bere poesian, honela laburbil litekeena: badago errealitate bat, benetako errealitate bat, gure zentzumenen bidez ezin antzeman dezakeguna. Errealitate hori “beste alde” batean dago (ispiluaren atzean, ibaiaren beste aldean, soinuen oihartzunetan…) eta beste errealitate hori adierazi nahian gure hitzek isla txiro bat besterik ezin dute eskaini. Makusoren poemetan esentzialena bilatzen da, baina hori iritsitakoan adierazi ezina bihurturik agertzen zaigu, gutxi gorabeherako metaforen bidez izan ezean.

Azken kritikak

Hiruki gatazkatsua
Marina Sagastizabal

Amaia Alvarez Uria

Urrats urratuak - Xabier Lete gogoan
Askoren artean

Irati Majuelo

Lilurabera
Yurre Ugarte

Ibon Egaña

Kilker bat autopistan
Bernardo Atxaga

Javier Rojo

Isiltasunaz hunatago
Jose Angel Irigaray

Mikel Asurmendi

Bidaia (h)ariketak
Oihane Zuberoa Garmendia Glaria

Igor Estankona

Lilurabera
Yurre Ugarte

Aiora Sampedro

Euskal literatura itzuliaren egiturak eta islak 1975-2015
Miren Ibarluzea

Javier Rojo

Erbesteko gutunak Victor Hugori
Louise Michel

Irati Majuelo

Bihotza nora, zu hara
Susanna Tamaro

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

Hasier Rekondo

Panpina
Erika Olaizola

Javier Rojo

Etxeko urak
Leire Bilbao

Nuria Cano

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

Ibai Atutxa Ordeñana

Artxiboa

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Hedabideak