kritiken hemeroteka

7.544 kritika

Azken kritikak

« | »

Zure bila itsasoa bidaliko dut / José Luis Padrón / Bermingham, 2002

Zalaparta isila Igor Estankona / Gara, 2002-08-31

Aldarte ona, mozkorraldiak, jolasa, oinazea… era askotako mezuak helarazten dituen liburua da, dudarik gabe, José Luis Padrónen ez-dakit-zenbatgarren hau. Sentipenen aniztasuna kanpora ateratzeko beste idazkera modu batzuk aurkitzen ditu ia beti idazle urretxuarrak. Liburua irakurri ezik zaila da azaltzen, baina nahaste-borraste baten antza dauka, objektuz eta zaporez eta irudiz betetako haur baten lorategiak bezala. Barra-barra darabiltza ordenik eza eta barrokismoa.

Poemen azaleko egituran bertan igarriko du irakurleak mugarri bako eremu batean abandonatu dutela. Puntuazio zeinurik gabeko lerro zoroen itsasoan norberak eman beharko dio garrantzia honi edo hari, norberak asmatu beharko ditu perpausak eta norberak nahastuko ditu, halabeharrez, koloreak ametsekin eta egiak gezurrekin. Aldaketa etengabean dagoen poesia da finean, eta horrek inperfektu bihurtzen du. Inperfektua da, irakurlearentzat osagabea delako, nahiz eta —beharbada— idazlearentzat guztiz osatua eta biribila izan. Inperfektua da, halaber, akastuna delako, faltaduna. Esku perfektu batek gidatutako artista hotzaren idazkeraren kontrakoa da José Luis Padrónena. Ukaezina da orrialdeotan irauli dituela barruak eta horretarako teknikaren gainetik —eta zer esanik ez, korrekzioaren gainetik— egin duela salto. Salto horrek batzuetan ez nau txunditu, baina lurrean uzkurtuta geratzea baino ederragoa iruditzen zait. Poema askok ez naute txunditu, ezin izan ditudalako harrapatu eta zaldi basatien antzera pasatu direlako nire sokaren begian airea bakarrik utziz. Sano poema pertsonalak direla esango luke aitzakia zaleak, baina azalpena hori baino askoz errazagoa dela otu zait. Nire ustez, “Zure bila itsasoa bidaliko dut” eite aske bat da, aldats-behera askatutako zerbait. Eta aurretik pasatu zaidanean marra lauso bat baino ez dit utzi.

Beldurtzeko moduko zerrenden zalea da José Luis Padrón: “etxeko guztien arropa zikina/ pentsionisten kinielak/ ministroen automobilak…” eta bizitzaren zati absurdu guztiok biltzeko nahiak bultzaturik idazten du, horrek zentzua emango balie bezalabeste aldean dauden beste zerrenda oraindik beldurgarriagoei: itzalak, itsasoa, amodioa. Ekidin ezinezko talka horretatik sortzen da bere paisajea, sortu ere. Lehen aipatu dugun haurraren lorategia danteskotu egiten da. Danteskotu eta samurtu ere bai, neurri batean, irudien mosaiko aberatsak eta puntuazio zeinuen peituak halako mozkorraldi gozo bat sorrarazten dutelako, gizakion apurkortasunaren kontzientziara hurbilduz.

Hanka barruraino sartzeko arriskua gure gain hartuz, esango dugu gauzen aldakortasunari zor dion beldurrak gidatzen duela idazlea: “Eta egia da denbora azkar joan dela/ bizitza osoa eman dudala/ horretan (…)”. Maitasunaren balantzari buruzko liburua da, eta egoera hori deskribatzeko beharrezkoa den malgutasuna surrealismoan bilatzen duena. Denboraren abiadurak desiraren eta ezinaren arteko talka dakar. Lur gaineko izaki guztiok dugun duda isila azaltzen ahalegintzen da José Luis Padrón, beste behin. Galdera handiegia izanagatik, ia beti eta ia poema liburu bakoitzean dago asmo hori. Honako hau bilaketa norberekoia da, inoren bakoizkeriak atsegin dituen irakurlearentzat.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Ibai Atutxa Ordeñana

Poesia kaiera
June Jordan

Aiora Sampedro

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Igor Estankona

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak