kritiken hemeroteka

7.752 kritika

Azken kritikak

« | »

Zure bila itsasoa bidaliko dut / José Luis Padrón / Bermingham, 2002

Zalaparta isila Igor Estankona / Gara, 2002-08-31

Aldarte ona, mozkorraldiak, jolasa, oinazea… era askotako mezuak helarazten dituen liburua da, dudarik gabe, José Luis Padrónen ez-dakit-zenbatgarren hau. Sentipenen aniztasuna kanpora ateratzeko beste idazkera modu batzuk aurkitzen ditu ia beti idazle urretxuarrak. Liburua irakurri ezik zaila da azaltzen, baina nahaste-borraste baten antza dauka, objektuz eta zaporez eta irudiz betetako haur baten lorategiak bezala. Barra-barra darabiltza ordenik eza eta barrokismoa.

Poemen azaleko egituran bertan igarriko du irakurleak mugarri bako eremu batean abandonatu dutela. Puntuazio zeinurik gabeko lerro zoroen itsasoan norberak eman beharko dio garrantzia honi edo hari, norberak asmatu beharko ditu perpausak eta norberak nahastuko ditu, halabeharrez, koloreak ametsekin eta egiak gezurrekin. Aldaketa etengabean dagoen poesia da finean, eta horrek inperfektu bihurtzen du. Inperfektua da, irakurlearentzat osagabea delako, nahiz eta —beharbada— idazlearentzat guztiz osatua eta biribila izan. Inperfektua da, halaber, akastuna delako, faltaduna. Esku perfektu batek gidatutako artista hotzaren idazkeraren kontrakoa da José Luis Padrónena. Ukaezina da orrialdeotan irauli dituela barruak eta horretarako teknikaren gainetik —eta zer esanik ez, korrekzioaren gainetik— egin duela salto. Salto horrek batzuetan ez nau txunditu, baina lurrean uzkurtuta geratzea baino ederragoa iruditzen zait. Poema askok ez naute txunditu, ezin izan ditudalako harrapatu eta zaldi basatien antzera pasatu direlako nire sokaren begian airea bakarrik utziz. Sano poema pertsonalak direla esango luke aitzakia zaleak, baina azalpena hori baino askoz errazagoa dela otu zait. Nire ustez, “Zure bila itsasoa bidaliko dut” eite aske bat da, aldats-behera askatutako zerbait. Eta aurretik pasatu zaidanean marra lauso bat baino ez dit utzi.

Beldurtzeko moduko zerrenden zalea da José Luis Padrón: “etxeko guztien arropa zikina/ pentsionisten kinielak/ ministroen automobilak…” eta bizitzaren zati absurdu guztiok biltzeko nahiak bultzaturik idazten du, horrek zentzua emango balie bezalabeste aldean dauden beste zerrenda oraindik beldurgarriagoei: itzalak, itsasoa, amodioa. Ekidin ezinezko talka horretatik sortzen da bere paisajea, sortu ere. Lehen aipatu dugun haurraren lorategia danteskotu egiten da. Danteskotu eta samurtu ere bai, neurri batean, irudien mosaiko aberatsak eta puntuazio zeinuen peituak halako mozkorraldi gozo bat sorrarazten dutelako, gizakion apurkortasunaren kontzientziara hurbilduz.

Hanka barruraino sartzeko arriskua gure gain hartuz, esango dugu gauzen aldakortasunari zor dion beldurrak gidatzen duela idazlea: “Eta egia da denbora azkar joan dela/ bizitza osoa eman dudala/ horretan (…)”. Maitasunaren balantzari buruzko liburua da, eta egoera hori deskribatzeko beharrezkoa den malgutasuna surrealismoan bilatzen duena. Denboraren abiadurak desiraren eta ezinaren arteko talka dakar. Lur gaineko izaki guztiok dugun duda isila azaltzen ahalegintzen da José Luis Padrón, beste behin. Galdera handiegia izanagatik, ia beti eta ia poema liburu bakoitzean dago asmo hori. Honako hau bilaketa norberekoia da, inoren bakoizkeriak atsegin dituen irakurlearentzat.

Azken kritikak

Babel aurretik
Joseba Gabilondo

Ibai Atutxa Ordeñana

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Aitor Francos

Herriak ez du barkatuko
Irati Goikoetxea

Mikel Asurmendi

Isiltasunaz hunatago
Jose Angel Irigaray

Irati Majuelo

Abaro
Itxaro Borda

Hasier Rekondo

Sotoan gordeak
Miren Gorrotxategi

Jon Martin-Etxebeste

Herriak ez du barkatuko
Irati Goikoetxea

Aiora Sampedro

Nola gorde errautsak kolkoan
Miren Agur Meabe

Nagore Fernandez

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Igor Estankona

Tantaka
Peru Magdalena

Jon Martin-Etxebeste

Arroz urez
Mikel Antza -

Mikel Asurmendi

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

Irati Majuelo

Jende normala
Sally Rooney

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Esaten dugun argia
Karlos Linazasoro

Igor Estankona

Artxiboa

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Hedabideak