kritiken hemeroteka

8.093 kritika

Azken kritikak

« | »

Aldjezairia askatuta / Txomin Peillen / Txalaparta, 2013

Aljeriako guda Javier Rojo / El Diario Vasco, 2013-08-23

Batzuetan arriskutsuegia izan daiteke orain dela hogeita hamar edo berrogei urteko euskal liburuak irakurtzea, euskal literaturak oso zahartzaro txarra duela iruditu baitzait beti. Garai batean irakurri eta miretsi egiten genituen liburuei denboraren marka gaineratzen zaienean, mirespen hori garai bati loturik baizik ez zegoela konturatzen gara. Txomin Peillenen Aldjezairia askatuta berriro argitaratu dela ikustean, susmoti hurbildu naiz liburu horretara. 50eko hamarkadan ibili zen Peillen Aljerian armadan, erizain moduan. Batzuk zenbait aldizkaritan argitaratu ziren, baina liburu moduan ikusteko 1982ra arte itxaron behar izan zen. Orain liburu hura berriro argitaratu da, gaurkotua, ipuinen testuingurua hobeto ulertzeko lagungarri izan daitezkeen testu batzuez osatua eta gure idazle nazional mitikoa bihurtu den Joseba Sarrionandiaren hitzaurrez hornitua. Hitzaurrea hasten deneko hitza ikusita, susmo horiek areagotu egin zaizkit, aspaldiko kontu baten aurrean egongo banintz bezala sentitu bainaiz: lehenengo hitz hori “frankismoa” da. Egia da denbora pasatzeak Aljeriako independentziako gerraren gaiari gaurkotasuna kendu diola, Txomin Peillenen liburua osatzen duten hamar ipuin horietan aipatzen diren kontu horiek guztiak gaur egungo (eta batez ere hego Euskal Herriko) irakurleari urrun geratzen zaizkiola. Baina gaurkotasun-galera eta hurbil ez egote horiek liburuak dituen beste ezaugarri batzuk nabarmentzeko balio dezakete. Kronika itxura lausotzen den neurrian literaturtasuna nabarmentzen da bertan. Narrazio horietan Peillenek bere esperientzian oinarritutako istorioak kontatzen ditu batzuetan berak zuzen ezagutu baitzituen, besteetan gertakariak hurbil ezagutu edo pairatu zituzten lekukoengandik jaso baitzituen. Ipuinetan halabeharrez frantses soldadu bihurtutako euskaldunaren ikuspuntua agertzen zaigu, baina bestaldetik “besteari” ere (hau da, Aljeriako biztanleari) uzten dio bere ikuspuntua azaltzen. Gertakari askotan krudelak zalu eta interesgarri kontatzen asmatu du idazleak narrazio hauetan, gerra batean krudelkeria, kontraesana eta gezurra nagusi direla agerian utziz.

Azken kritikak

Estuarioa
Patxi Iturregi

Asier Urkiza

Ganorexia
Iñaki Segurola

Jose Luis Padron

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Puta zikinak
Juno Mac / Molly Smith

Irati Majuelo

Hezurrezko kaiolak
Hasier Larretxea

Jon Martin-Etxebeste

Heriotzari aurrez aurre begira
Oskar Gaztelu

Mikel Asurmendi

Gari eta goroldiozko
Anari Alberdi Santesteban

Ibai Atutxa Ordeñana

Winesburg, Ohio
Sherwood Anderson

Nagore Fernandez

Suite frantsesa (bertsio argitaragabea)
Irene Nemirovski

Asier Urkiza

Haragizko mamuak
Karmele Mitxelena

Jon Martin-Etxebeste

Sorgin-argien ehizan
Joan Mari Irigoien

Mikel Asurmendi

Balio erantzia
Ekaitz Goikoetxea

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Amaia Alvarez Uria

Poesia kaiera
Federico Garcia Lorca

Nagore Fernandez

Artxiboa

2023(e)ko otsaila

2023(e)ko urtarrila

2022(e)ko abendua

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

Hedabideak