kritiken hemeroteka

8.268 kritika

« | »

Egia esan / Peru Magdalena / Elkar, 2013

Bizizalea Leire Zubeldia / Gara, 2013-08-04

Irakurle bezala ohitura bat dut: irakurritako liburua hitz batean definitzea. Alegia, nobela, ipuin liburu, edo dena delako horren mamia biltzen duen hitza (izan daiteke substantiboa, izan daiteke adjektiboa…) topatzea. Batzuetan aisa aurkitzen da hitz hori, besteetan lausoago ikusten da. Egia esan, Egia esan nobelaren kasuan erraza izan da ariketa hori. Hasieratik neukan argi zein zen bila nenbilen hitza: “bizizalea”. Bai, Peru Magdalena durangarrak izaeraz betetako liburua ekarri digu. Eroa, beroa, espontaneoa, naturala, berezkoa… Bizitzak dakarrenari abandonatua bizitzea aldarrikatzen duen nobela da Egia esan. Eta gustatu zait, egia esan. Bizitza metodiko eta aurrez planeatutakotik ihes egiten duelako.

Bidaia bat da funtsean. Pertsonaiek egiten duten bidaia, irakurlea ere bidaia horretan barneratzera gonbidatuz, lekutik mugitu gabe bada ere. Praktikotasunetik begiratuta egokia da urteko sasoi honetarako, ikasturtean zehar pilatutako neke mentala arintzeko. Autolaguntza?

Harri eta Kimu dira protagonistak. Lehena bigarrenaren aita da. Baina ez da beste aita guztiak bezalakoa. Horretaz txikitan jabetzen da Kimu, aitak otsoa ikusteko aitzakian Asturiasko baso ilun batera gau beldurgarri bat pasatzera eramaten duenean. Aita arraroa ez ezik, senar arraroa dela iritzita banandu egiten dira Harri eta Mari, Kimuren ama. Orduan Kleo azaltzen da, Harriren neska-laguna. Egun batean, Harri bidaian abiatzen da, Mongoliara, agurrik esan gabe. Orduz geroztik Kimuk ez du bere aitaren berri gehiago izango. Soilik aitak bidaia hartan idatzitako koadernoa eskuratuko du Kleorengandik. Eta hor hasiko da nobelaren zatirik oparoena, Kimuren bidaia kontatzen duena.

Bidaia hau, ordea, ez da aitaren urratsei jarraituz egindakoa. Aitaren bila abiatzen da bai, baina aita topatu baino, aita hobeto ulertu nahian abiatzen da. Egia aurkitu nahi du, egia bizi. Eta hona liburu honen beste aldarrikapen bat: ez dago egia absoluturik, norberak bere egia bizi du.

Gauzak honela, bidaia paralelo honetan Kimuk bere koadernoan idazten duena da irakurleari ematen zaiona. Pasarteak, poemak, bidean aurkitutako pertsonaien lekukotzak, bertsoak eta bizitzari buruzko hamaika hausnarketa dira liburuaren amaierara arteko zatiaren osagaiak. Idazkera fresko eta bizia darabil, pertsonaien izaerarekin bat datorrena.

Peru Magdalenaren obratik irakurtzen dudan lehenengo alea da honakoa. Aurrez argitaratuak dituenak irakurtzeko ditudan liburuen zerrendan gehitu ditut.

Azken kritikak

Independentzien eguzkiak
Ahmadou Kourouma

Jon Jimenez

Zirriborroak eta gero
Askoren artean

Asier Urkiza

Zirriborroak eta gero
Askoren artean

Amaia Alvarez Uria

Arrakasta
Jasone Osoro

Mikel Asurmendi

Maitasun kapitala
Karmele Jaio

Jon Jimenez

Bortxaketa
Joyce Carol Oates

Ibon Egaña

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Mikel Asurmendi

Ulu egiteko bolondres bila
Harkaitz Cano

Maddi Galdos Areta

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Asier Urkiza

Itzulerak
Miren Agur Meabe

Nagore Fernandez

Independentzien eguzkiak
Ahmadou Kourouma

Irati Majuelo

Kangaroo
Martin Etxeberria

Mikel Asurmendi

Ura ez baita beti gardena
Xabi Lasa

Sara Cabrera

Zirriborroak eta gero
Askoren artean

Jose Luis Padron

Artxiboa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

2023(e)ko maiatza

2023(e)ko apirila

2023(e)ko martxoa

Hedabideak