kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Kristalezko begi bat / Miren Agur Meabe / Susa, 2013

Maskarak Garazi Goia / Gaur8, 2013-05-18

Katixa Agirrek idatzi zidan duela hilabete ea tarte honetan erreleboa hartuko ote nion galdetuz. Proposamenarengatik eskerrak emanez, bere azken idatzietako bati jarraipena eginez estreinatuko naiz. Miren Agur Meaberen “Kristalezko begi bat” liburuaz ari zen eta bi esaldirekin gelditu nintzen: “Zertarako behar dugu fikzioa, gure bizitza amorfoei forma txukunagoa emateko ez bada?”, eta bere burua ezagutzeko maskara bat jantzi duen emakume bat ezagutu nahi bagenuen (eta, bide batez, maskara horren bitartez gure bizitza hobeto ezagutu), Meaberen liburua gomendatzen zuen.

Irakurri dut liburua eta hunkitu nau, harrapatu nau, gozatu dut. Baina, nire iritzia eman aurretik, hainbestetan Meabek entzun beharra izango zuen galderari heldu nahi diot: autobiografia al da? Eta, galdera berdinaren aurrean sarritan aurkitu diren eta benetan miresten ditudan bi idazle aipatu nahiko nituzke: Jeanette Winterson eta Marie Darrieussecq.

Jeanette Wintersonek Oranges are not the only fruit liburua argitaratu zuenetik, bere bizitza pribatuan sartzeko kritikari eta kazetariek egin dituzten saiakera nabarmenak ikusi ditugu, galdera bera eginez. Fikzioa eta errealitatea nahasteko ezintasuna iradokitzen zuten baieztapen ahulak eginez. Eta, helburu garbi batekin; Wintersonen orientazio sexualak iradokitzen zuen morboa desestaltzea, liburuko protagonista den neska inozenteari maskara kentzearekin batera.

Wintersonek urteak eman ditu esanez, autobiografia izan gabe, bere bizitzako material gordina erabiltzeko modu bat dela. Idazleek bizi dituzten esperientziekin idatzietan zer egiten duten delako axola duena, eta ez esperientzia horiek zer-nolakoak izan diren. Jende askok sinplifikaziorako joera du, idazlea kontrolatzea lortuko dutela uste dutelako. Wintersonek behin baino gehiagotan esan duen esaldia datorkit gogora: “ezin dituzu mahats aleak atera ardo botila batetik”.

Marie Darrieussecquek Tom hil da nobela idatzi zuenean, plagioaz akusatu zuen Camille Laurens idazleak; bere Phillipe nobela autobiografikoan oinarrituta zegoela zioen. Ama baten ikuspegitik kontatzen da bietan seme baten heriotzaren istorioa, eta horrek daramatzan mina eta sufrimendua Darrieusecquek lortutako zehaztasunez transmititzea ezinezkoa zela zioen Laurensek, aurrez halako esperientziarik bizi izan gabe. Idazleak bere nobeletako protagonisten bizitzak osatzeko, esperientzia errealik demostratu beharrik ez zuela erantzun zion Darrieussecquek. Bestela, norbait erailtzea beharrezkoa al litzateke hiltzaile bat sortzeko?

Hala ere, bizi ez duzun sufrimenduaz estilo literario bat egitea ez dela zuzena zioen Laurensek. Baina, zergatik? Seme-alaben heriotzaz idaztea askorentzat tabua delako? Laurogeigarren hamarkadan Wintersonen lesbiana izatea bezala, ezta? Imajinazioa errealitatera mugatuko balitz, fikzioa ez zen existituko.

Biluzteko beldur ez diren maskaradun bi pertsona hobeto ezagutu ahal izateagatik bete nau Kristalezko begi bat liburuak. Horrez gain, hain da ederra Meabek egiten duen ariketa literarioa, hain zintzoa egiten duen diskurtsoa, estilo zuzena eta lotsarik gabea erabiliz. Irakurlearengan horrelako erreakzioak sortzeko gai den idatzi batean, zer axola dio narratzailea-protagonista-idazlea-alter egoa, nor den nor. Zer inporta dio fikzioa, autobiografia, auto-imitazioa edo autofikzioa den?

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak