kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Euskal Herria helburu / Txillardegi / Txalaparta, 1994

Belaunaldi baten lekuko M. Urkia / Egin, 1995-02-12

Beti-betitik kezka-iturri izan dituen gaiak luze eta zabal aztertzen ditu Txillardegik Euskal Herria helburu argitaratu berrian. Liburua lehenengo pertsonan idatzia da, eta autorea behin eta berriro zuzen-zuzenean bizi izandakoaz baliatzen da bere pentsaera azaltzeko. Baina Euskal Herria helburu ez da horratio, hor nonbait entzun eta irakurri dugunaren kontra, Txillardegiren autobiografia. Izatekotan, idazle antiguatarrak berak hitzaurrean aitortzen duenez, mundura gerrostean jaio zen belaunaldiko kide baten testigantza da. Txillardegik umorez aipatzen duen bezala, eskolan Ikusten duzu goizean edo ikasi beharrean A la mar fui por naranjas ikasi behar izan zuen belaunaldiaz ari gara.

Euskal Herria helburu-k sei kapitulu ditu. Lehenengoan, “Atzeraka” izenekoan, autoreak, batez ere toponimiaz baliatuta, euskarak mendetan zehar ipar, eki, hego nahiz mendebaldean pairatu duen atzerakadaren berri ematen digu. Bigarren kapituluan, “Cueste lo que cueste”n, antiguatarrak karlistaden nazio-borroka izaera erreibindikatzen du. Hirugarrenean, “Euskara”n, Txillardegik gerrostean Bilbon ezagutu zuen Euskaltzaindia (Azkue eta Urkixo bera artean bizirik zirela), Orixerengan berarengan ere nagusi zen erdal joerari aurre egiteko Krutwigen lan erabakiorra, Koldo Mitxelenarekiko harremanak, batuaren lehehengo urratsak (egungo euskal establishment-ek gogoz kontra onartzen duen esfortzua) eta euskararen inguruko beste datu jakingarri askoren berri eskaintzen digu. Garrantzi handiko kapitulua da hau, ez baita ahantzi behar euskara dela Txillardegiren aberriaren ardatza. Laugarren kapituluan “EKINetik ETAra” garamatza autoreak, Branka ere aipatuz. Bostgarrenean, “Ezkerra” titulupean, Txillardegik mota guztietako stalinismoen kontrako gorrotoa eta Jean Paul Sartre, Bertrand Russell eta Edgar Morin pentsalariekiko mirespena azaltzen ditu. Seigarren kapituluak, azkenak, “Autodeterminazioa” du izenburua, autodeterminazioa baita Euskal Herria den helburu hori lortzeko ezinbesteko bitartekoa.

Liburu osoan zehar, titulutik bertatik hasita, ageri-agerian gelditzen da Txillardegik Euskal Herriari buruz duen iritzi agonikoa, agonia hitzari Unamunok eman zion esangura emanez, hau da, borroka, helburu baten bila eginiko etengabeko hausnarketa eta ekimena. Ez dugu filosofo bilbotarra alferrik aipatzen, zeren, gezurra balirudike ere, Txillardegik asko estimatzen baitu, eta mirespen hau ere islatzen da Euskal Herria helburu-n, Huntaz eta hartaz-en islatu zen bezalaxe.

Esan dezagun, kritika baino gehiago liburuaren aurkezpena den hau bukatzeko, irakurleak Txillardegiren ohiko estilo zu- [sic].

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak