kritiken hemeroteka

7.174 kritika

Azken kritikak

« | »

Euskal Herria helburu / Txillardegi / Txalaparta, 1994

Belaunaldi baten lekuko M. Urkia / Egin, 1995-02-12

Beti-betitik kezka-iturri izan dituen gaiak luze eta zabal aztertzen ditu Txillardegik Euskal Herria helburu argitaratu berrian. Liburua lehenengo pertsonan idatzia da, eta autorea behin eta berriro zuzen-zuzenean bizi izandakoaz baliatzen da bere pentsaera azaltzeko. Baina Euskal Herria helburu ez da horratio, hor nonbait entzun eta irakurri dugunaren kontra, Txillardegiren autobiografia. Izatekotan, idazle antiguatarrak berak hitzaurrean aitortzen duenez, mundura gerrostean jaio zen belaunaldiko kide baten testigantza da. Txillardegik umorez aipatzen duen bezala, eskolan Ikusten duzu goizean edo ikasi beharrean A la mar fui por naranjas ikasi behar izan zuen belaunaldiaz ari gara.

Euskal Herria helburu-k sei kapitulu ditu. Lehenengoan, “Atzeraka” izenekoan, autoreak, batez ere toponimiaz baliatuta, euskarak mendetan zehar ipar, eki, hego nahiz mendebaldean pairatu duen atzerakadaren berri ematen digu. Bigarren kapituluan, “Cueste lo que cueste”n, antiguatarrak karlistaden nazio-borroka izaera erreibindikatzen du. Hirugarrenean, “Euskara”n, Txillardegik gerrostean Bilbon ezagutu zuen Euskaltzaindia (Azkue eta Urkixo bera artean bizirik zirela), Orixerengan berarengan ere nagusi zen erdal joerari aurre egiteko Krutwigen lan erabakiorra, Koldo Mitxelenarekiko harremanak, batuaren lehehengo urratsak (egungo euskal establishment-ek gogoz kontra onartzen duen esfortzua) eta euskararen inguruko beste datu jakingarri askoren berri eskaintzen digu. Garrantzi handiko kapitulua da hau, ez baita ahantzi behar euskara dela Txillardegiren aberriaren ardatza. Laugarren kapituluan “EKINetik ETAra” garamatza autoreak, Branka ere aipatuz. Bostgarrenean, “Ezkerra” titulupean, Txillardegik mota guztietako stalinismoen kontrako gorrotoa eta Jean Paul Sartre, Bertrand Russell eta Edgar Morin pentsalariekiko mirespena azaltzen ditu. Seigarren kapituluak, azkenak, “Autodeterminazioa” du izenburua, autodeterminazioa baita Euskal Herria den helburu hori lortzeko ezinbesteko bitartekoa.

Liburu osoan zehar, titulutik bertatik hasita, ageri-agerian gelditzen da Txillardegik Euskal Herriari buruz duen iritzi agonikoa, agonia hitzari Unamunok eman zion esangura emanez, hau da, borroka, helburu baten bila eginiko etengabeko hausnarketa eta ekimena. Ez dugu filosofo bilbotarra alferrik aipatzen, zeren, gezurra balirudike ere, Txillardegik asko estimatzen baitu, eta mirespen hau ere islatzen da Euskal Herria helburu-n, Huntaz eta hartaz-en islatu zen bezalaxe.

Esan dezagun, kritika baino gehiago liburuaren aurkezpena den hau bukatzeko, irakurleak Txillardegiren ohiko estilo zu- [sic].

Azken kritikak

Bihotzean daramagun mundua
Maite Darceles

Peru Iparragirre

Lurra bere erro gorrira
Karlos Linazasoro

Alex Uriarte Atxikallende

Kamisoi zuri zetazkoa
Alaine Agirre

Estibalitz Ezkerra

Larrutik ordaindua
Joseba Lozano

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Ibon Egaña

Neguko argiak
Irati Elorrieta

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Mikel Asurmendi

Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak
Iban Zaldua

Usoa Alberdi Fernández

Gure oroitzapenak
Joseba Sarrionandia

Marta Goikoetxea

Hariak
Yoseba Peña

Iratxe Esparza

Lurra bere erro gorrira
Karlos Linazasoro

Javier Rojo

Hegodun poemak
Aintzane Galardi

Jon Kortazar

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Joannes Jauregi

Amek ez dute
Katixa Agirre

Aiora Sampedro

Artxiboa

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Hedabideak