kritiken hemeroteka

7.044 kritika

Azken kritikak

« | »

Gaupasak / Juanjo Olasagarre / Susa, 1991

Desioaren bila Manu Lopez Gaseni / Egin, 1992-03-31

Juanjo Olasagarre poeta arbizuarraren lehenengo poemaliburua, Gaupasak izenburukoa, desioaren sinboloa den gau-bidaia bat da, goizerarte doana, argiarekin amaitzen dena. Gau bidaia honetako estazioak hauexek dira, hurrenez hurren: ispiluaren aurrean, jantziak eta hatuak desioaren bideak, desioak, larruak eta goizaldean.

Hizkera latza da, irudiak, ispilu apurtu batean bezala, asko eta desordenatuak, sintaxia azken punturaino bortxatua; bertsoen errima eta erritmoari dagokienez, enkabalgamendua da lerroen abiada luze edo laburra erabakitzen duen zaldi urduria. Elementu kontrajarriek indar handia dute. Esaldiek sarritan ez dute zer ikusirik hurrengo esaldiekin, batetik bestera amildegi bat bailegoan. Hemen gramatikak jai du. Hitzak bilustu egiten ditu, aintzin-gibelak agerian utziz. Hari ilogiko batetik dindilizka, mamuak, beldurrak eta lilurapenak dotozkigu itsu-itsuan, gau esnatu bateko biztanle direnak. Eta desioa eta ezinaren min gordina ia ia lerro guztietan. Bereizgarriak estilo surrealista baten zantzuak ditugu, surrealismo gazte eta ondo ureztatu baten zantzuak.

Estiloari buruzko gutxi gora beherako hurbiltze nahi honen jarraian, aitortu beharrean nago liburu honen irakurketa zailtxo egin zaidala, maldan gorakoa, eta nire arnasestuak hiztegiak ere ezin izan dituela zeharo jabaldu. Liburuaren amaieran hitz-zerrendaren bat ipini izan balu, mesede besterik ez ziokeen egingo irakurleari. Onar dezaket zailtasuna hau nahita lortuta egon daitekeela goiarekin —desioa helduz gero ez baita iadanik desio— eta surrealismoarekin —gatazka eta harriduraren muturren artean dabilen mugimendu literarioa— bat eginik, baina, den moduan dela, zailegia egin zait; eta poesia komunikatzeko dagoela uste dugunontzat, gaiztasun hauek oztopo dira.

Bestaldetik, aire etsitua hartu diet hainbat poemari; badirudi egileak bere barruko labean egositako kezka eta penak —besteenak barne— paperera bota beharrean aurkitzen dela, paperean husteko premia sentitzen duela. Jarrera ezkor honen ostean, zama honen ostean, intraszendentziaren arintasuna dator. Hegal eginaz bezala doa batzutan Juanjo Olasagarreren luma, txori baten antzera, abarretan pausatuz eta ezeri gehiegizko garrantzirik eman gabe, gero eta gehiago hedatzen ari den sakeleko filosofiaren alde apostu eginaz. Amaitzeko, azpimarratu nahi dut geografiak sortzailearengan zer ikusi haundirik duela, inkonszienteki bada ere. Izan ere, Nafarroa lur gogor eta samina da —bakoitza bizitzak egiten duen bezalakoa da—; euskaldun sentitzen den batentzat pairatu behar izaten diren zenbait egoera ezkorrak izateko dira, eta., askotan, umoreari tarte eginez, nahikoa surrealistak.

Azken kritikak

Erreka haizea
Sonia González

Aiora Sampedro

Bakartasunaz bi hitz
Filipe Bidart

Aritz Galarraga

Pelegrinak
J.E. Urrutia Capeau

Hasier Rekondo

Errukiaren saria
Iñaki Irazu

Alex Uriarte Atxikallende

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Estibalitz Ezkerra

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Mikel Asurmendi

Zuloa
Xabier Gantzarain

Peru Iparragirre

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Ibon Egaña

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Javier Rojo

Gerra txikia
Lander Garro

Roberto Moso

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Amaia Alvarez Uria

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

Joannes Jauregi

Epailea eta haren borreroa
Friedrich Dürrenmatt

Aiora Sampedro

Bioklik
Asel Luzarraga

Iratxe Esparza

Artxiboa

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Hedabideak