kritiken hemeroteka

7.140 kritika

Azken kritikak

« | »

Mea culpa / Uxue Apaolaza / Elkar, 2011

Egiantzekotasunarekin jolasean Leire Lopez Ziluaga / Berria, 2011-06-12

Orain arte, laburrean aritu izan da Uxue Apaolaza, oso ondo gainera. Duela sei urte argitaratu zuen Umeek gezurra esaten dutenetik aurreneko liburua. Ipuin laburrez osatuta dago, oso laburrak batzuk, eta ale onak gordetzen ditu, Bueltak bikaina tarteko —Kattalin Minerrek ipuin horren maila handiko azterketa egin zuen Desira desordenatuak liburu kolektiboan—. Tonu gordineko ipuinak dira, eta zenbait egile berritan nagusitzen ari zen onberatasunarekin hautsi zuen liburuak, besteak beste. Horrez gainera, eguneroko zutabe laburra idatzi zuen garai batean Berria egunkariko Jira atalean, eta Ttakun (h)errenka atalean aritzen da orain Argia astekarian, hiru astean behin. Igartza bekaren laguntzaz argitaratu du Mea culpa nobela aurten, orain arteko lanik luzeena, eta irakurle honengan behintzat interesa piztu du laburrean gustura irakurritakoa luzean nola moldatzen den ikusteak.

Lurren istorioa kontatzen du liburuak; bizileku duen Madril utzi eta Landetara joango da idatzi behar duen nobela bukatzera. Gaztetako gorrotoak eta gutxiagotasun konplexuak direla eta, sasoi bateko adiskide zenbait hiltzea bururatuko zaio, Facebook-en haietako baten kontua beretzat hartuz. Landetan Elisa ezagutuko du, hirurogeita hamar urtetik gora senarra hil zaion emakume lesbiana, eta elkarren bakardadea arinduko dute nolabait. Lehendik ere bere ipuin edo artikuluetan azaldu izan diren gaiei buruz hausnartzeko baliatu du Apaolazak liburua: bakardadea, bizitzaren alde iluna, Euskal Herriko gatazka politikoa, baina, bereziki, erruduntasuna da liburuko gai nagusia, bereziki gaztetan ezker abertzale ingurukoa izateak protagonistari sortzen dion errudun sentipena. Euskal literaturan topiko izatera ere iritsi da ezker abertzaleko kide ohi damutuaren irudia, baina egileak ez du iraganaz damututako pertsonaia onbera eta sinpatikoa sortu, ezta etika irakaspenak emango dizkigun protagonista ere; izan ere, Lur ez da pertsonaia oso etikoa, bere gaztetako ni-az damutuko da, ezker abertzalea babesten zuen ni hartaz, baina ez da errudun sentituko adiskide ohiak hiltzeko orduan.

Liburuaren egiantzekotasuna izan da irakurri ahala zalantza gehien sortu didana. Onartu behar dut irakurtzen hasi aurretik ere aurreiritziak nituela hilketen sinesgarritasunarekin, baina aldez aurretik sinesgarriak egiten ez zaizkidan hilketa horiek guztiz errealak izan diren ETAren eta Espainiako estatuaren indarkeriaren ondoan jartzeak zer pentsa handia eman dit niri behintzat; Euskal Herriko egoera politikoa ere ez da oso egiantzekoa, kanpoko bati azalduz gero. Batzuetan ez zait sinesgarri egin pertsonaia nagusiaren etika: batetik, lotsa sentitzen du ETAren biktimekiko noizbait ezker abertzalearen inguruan egon delako, baina, aldi berean, ez du inolako arazo etikorik bere hilketak gauzatzeko. Dena dela, liburuaren amaieran buelta ematen dio kontuari eta azkenean egiantzekotasunarekin egiten duen jokoa izan daiteke liburuko alde interesgarrietako bat, guztiz konbentzitu ez nauen arren. Horrez gainera, errealitatearen eta fikzioren arteko jokoa dago hainbat mailatan; kasu honetan, erakargarriagoa da narrazioaren barruan gertatzen den jokoa protagonistaren eta hezur-haragizko egilearen arteko antzekotasunek sortzen dutena baino. Bestalde, egileak erabili duen estilo nahasi eta aldrebestua ondo egokitzen zaio sortu duen pertsonaiari. Zenbait pasartetan aurrera egitea kostatu zait eta, nire iritziz, epilogoak ez dio mesederik egiten liburuari —esplizituegia da—, baina, hala ere, nobela interesgarria iruditu zait.

Azken kritikak

Goseak janak
Idurre Eskisabel Larrañaga

Alex Uriarte

Ekaitza urrun
Joanes Urkixo

Estibalitz Ezkerra

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Javier Rojo

Poesia kaiera
Yannis Ritsos

Igor Estankona

Kartzelako gutunak Sophie Liebknechti
Rosa Luxemburg

Aiora Sampedro

Egunaren hondarrak
Kazuo Ishiguro

Joannes Jauregi

Lurra bere erro gorrira
Karlos Linazasoro

Igor Estankona

Aldi baterako
Manu Lopez Gaseni

Javier Rojo

Zer luzea negu hau
Josu Goikoetxea

Peru Iparragirre

Mea culpa
Uxue Apaolaza

Aritz Galarraga

Neguko argiak
Irati Elorrieta

Iratxe Esparza

Hariak
Yoseba Peña

Javier Rojo

Amek ez dute
Katixa Agirre

Usoa Alberdi Fernández

Munduko tokirik ederrena
Iñigo Aranbarri

Gorka Bereziartua

Artxiboa

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Hedabideak