kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Kontrarioa / Lander Garro / Susa, 2010

Hondamenditik aterako da Mikel Asurmendi / Irunero, 2010-11

Raul Oliveira edo Lander Garro. Nobelaren protagonista eta egilea. Garroren Alter egoa bide darama Oliveirak. Bien nerabezaroen ezaugarria hauxe: eskola porrota. Eskolan porrota jaso duten umeek bi esperientzia ezagutzen dituzte —handi-handika erranik—: hondamendian barrena jarraitu bizitzan edo hondamenditik ateratzeko bidean borrokatzea.

“Borrokatzea” eta “bizitzaren aldeko interesa” izatea sinonimoak direnean, porrota jasan duenak etorkizunari aurre egin diezaioke. Ez du eskolako programek diseinatutako “irabazle”aren profileko nortasuna osatuko, baina badu etorkizunik. Raul Oliveira bigarren horietakoa duzu.

Xake jokoaren legera bizi da protagonista: bizitza lehia da, lehia etengabea. Kontrarioak nonahi ezagutu ditu, eskolatik landa, lanean —hasi berria—, baita etxean ere. Bere ama alargunaren bikotea, kasu, kontrario dauka. Lagunen artean ere kontrarioak ditu. Xakean nola, armada osoa du kontrario. Auzoa bera kontrario du Oliveirak.

Xakean nola bizitzan kideak ere baditu protagonistak halere. Oskar laguna, esaterako. Lagun mina (Ondo sentiarazten zaituen laguna da lagun mina). Ez da protagonistaren ingurumarian dabilen pertsona bakarra: neska lagunek berezko tokia dute nobelan, amodioen eta desamodioen bidaideak, alegia. Irakasleak ere badaude. Porrota bizi duen irakaslea, kasu. (Bidenabar, erran dezadan, porrota bizi duten ikasleaz usu mintzo dela jendartean, porrota daraman ikasleaz ez hainbeste).

Laguntasunaren nobelaz harago doa istorioa, maitasunaz bestera, sorkuntzaz ari da nobela. Sorkuntzaz edota arteaz. Artea margoa dela, artea irudia dela, artea letrak direla.

Letrak, literatura eta nobela hau hizpide, Raul Oliveira nola halatsu dabil Lander Garro idazlea. Ofizioan bide eginez. Liburu proiektu bat dauka Raulek (Landerrek batzu-batzuk idatzi ditu dagoeneko).

Estiloa badu Landerrek. Berea. Txispa ere badu, berezkoa. Areago, idazle izateko kalea bizi du, Raulek legetxe. Berezko umorea dauka Landerrek eta berezia Lander Garro idazleak. Pertsonaien arteko solasak piper eta gatzez ontzen ditu.

Idazleak kalea eta auzoa bizitzen segitzen baditu, letrak landu ahala, berezko idazkera moldatuko du. Bizitzan nola idazle ofizioan borrokatzen badu, “bizitzaren hondamenditik aterako da”. Gainera, agian, bidean bide, ez da literaturaren farfailean lerratuko.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak