kritiken hemeroteka

7.355 kritika

Azken kritikak

« | »

On Casmurro / Joaquim Machado de Assis (Josu Zabaleta) / Alberdania-Elkar, 2009

Jelosia Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2010-02-12

Machado de Assisek, Bras Cubasen hil ondorengo oroitzapenak idatzi zituenean, 188lean, ez zekien bide berria (hainbeste erabiltzen den eta erabilia izan den bide berria) irekitzen ari zela. Garai hartan ez baitziren ezagunak Freuden teoriak, ezta Joyce eta Faulknerren lanak ere. Jakinekoa baita XX. mendeko literatura, neurri handian, Freuden zordun dela, hala denik jakiteke askotan. Izan ere, giza ariman sartu eta bertan aisa ibiltzeko dohaina zuen Machado de Assisek, besteen baitan ezkutuan zegoena aireratzeko ahalmenarekin batera.

On Casmurro beranduagokoa dugu, 1899koa, hain zuzen. Engainagarri suerta daitekeen liburua da. Eleberri errealista izanik, oso errealistak ez diren kontuak dakartza, beti bila baitaiteke azalekoa baino sakonagoa izan daitekeen erantzuna, edozein galderaren aurrean. Sentimenduak ezin bazterturik, agerikoak gertatzen dira, ezin ezkutatu gehiago. Ondotxo zekien hori Shakespearek, gizakia bere grina eta pasioek menderatzen dutela, ekaitzak itsasontzia bezala, eta batzuetan ez dagoela irtenbiderik, zerbait kantatzea, zerbait xuxurlatzea, zerbait gogoratzea baino, arrakalatu aurretik.

Jelosia da gaia. Horretan Machado de Assis ez da oso orijinala. Gai gutxi baitago munduan, jelosiarena bezain hunkigarri eta, nondik begiratzen den, mingarri. XIX. mendeko literatura, bestalde, adulterio egilez hanpaturik dago. Irakurri besterik ez dago Tolstoik, Flaubertek, Maupassantek, besteak beste, idatzitakoa.

On Casmurro eleberri goxo eta orekatua da. Maitasunaren gorabeherak kontatzen dira bertan, engainuekin batera. Baina, azkenik, irakurleak ez du jakingo nork nor duen engainatzen, emazteak senarra ala senarrak emaztea.

Azken kritikak

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Alex Uriarte

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Estibalitz Ezkerra

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Igor Estankona

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak