kritiken hemeroteka

7.304 kritika

Azken kritikak

« | »

On Casmurro / Joaquim Machado de Assis (Josu Zabaleta) / Alberdania-Elkar, 2009

Jelosia Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2010-02-12

Machado de Assisek, Bras Cubasen hil ondorengo oroitzapenak idatzi zituenean, 188lean, ez zekien bide berria (hainbeste erabiltzen den eta erabilia izan den bide berria) irekitzen ari zela. Garai hartan ez baitziren ezagunak Freuden teoriak, ezta Joyce eta Faulknerren lanak ere. Jakinekoa baita XX. mendeko literatura, neurri handian, Freuden zordun dela, hala denik jakiteke askotan. Izan ere, giza ariman sartu eta bertan aisa ibiltzeko dohaina zuen Machado de Assisek, besteen baitan ezkutuan zegoena aireratzeko ahalmenarekin batera.

On Casmurro beranduagokoa dugu, 1899koa, hain zuzen. Engainagarri suerta daitekeen liburua da. Eleberri errealista izanik, oso errealistak ez diren kontuak dakartza, beti bila baitaiteke azalekoa baino sakonagoa izan daitekeen erantzuna, edozein galderaren aurrean. Sentimenduak ezin bazterturik, agerikoak gertatzen dira, ezin ezkutatu gehiago. Ondotxo zekien hori Shakespearek, gizakia bere grina eta pasioek menderatzen dutela, ekaitzak itsasontzia bezala, eta batzuetan ez dagoela irtenbiderik, zerbait kantatzea, zerbait xuxurlatzea, zerbait gogoratzea baino, arrakalatu aurretik.

Jelosia da gaia. Horretan Machado de Assis ez da oso orijinala. Gai gutxi baitago munduan, jelosiarena bezain hunkigarri eta, nondik begiratzen den, mingarri. XIX. mendeko literatura, bestalde, adulterio egilez hanpaturik dago. Irakurri besterik ez dago Tolstoik, Flaubertek, Maupassantek, besteak beste, idatzitakoa.

On Casmurro eleberri goxo eta orekatua da. Maitasunaren gorabeherak kontatzen dira bertan, engainuekin batera. Baina, azkenik, irakurleak ez du jakingo nork nor duen engainatzen, emazteak senarra ala senarrak emaztea.

Azken kritikak

Irautera
Castillo Suarez

Igor Estankona

Jekyll doktorearen eta Hyde jaunaren kasu bitxia
Robert Louis Stevenson

Joannes Jauregi

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Aiora Sampedro

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Alex Uriarte

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Iratxe Esparza

Kabitu ezina
Aintzane Usandizaga

Ibon Egaña

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Javier Rojo

Fake news, ez dira atzo goizekoak
Fito Rodriguez

Mikel Asurmendi

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Peru Iparragirre

Mila ezker
Garbiñe Ubeda

Aritz Galarraga

Atzerrian
Nerea Balda

Javier Rojo

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Cesare Pavese

Aiora Sampedro

Artxiboa

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Hedabideak