kritiken hemeroteka

8.338 kritika

« | »

On Casmurro / Joaquim Machado de Assis (Josu Zabaleta) / Alberdania-Elkar, 2009

Jelosia Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2010-02-12

Machado de Assisek, Bras Cubasen hil ondorengo oroitzapenak idatzi zituenean, 188lean, ez zekien bide berria (hainbeste erabiltzen den eta erabilia izan den bide berria) irekitzen ari zela. Garai hartan ez baitziren ezagunak Freuden teoriak, ezta Joyce eta Faulknerren lanak ere. Jakinekoa baita XX. mendeko literatura, neurri handian, Freuden zordun dela, hala denik jakiteke askotan. Izan ere, giza ariman sartu eta bertan aisa ibiltzeko dohaina zuen Machado de Assisek, besteen baitan ezkutuan zegoena aireratzeko ahalmenarekin batera.

On Casmurro beranduagokoa dugu, 1899koa, hain zuzen. Engainagarri suerta daitekeen liburua da. Eleberri errealista izanik, oso errealistak ez diren kontuak dakartza, beti bila baitaiteke azalekoa baino sakonagoa izan daitekeen erantzuna, edozein galderaren aurrean. Sentimenduak ezin bazterturik, agerikoak gertatzen dira, ezin ezkutatu gehiago. Ondotxo zekien hori Shakespearek, gizakia bere grina eta pasioek menderatzen dutela, ekaitzak itsasontzia bezala, eta batzuetan ez dagoela irtenbiderik, zerbait kantatzea, zerbait xuxurlatzea, zerbait gogoratzea baino, arrakalatu aurretik.

Jelosia da gaia. Horretan Machado de Assis ez da oso orijinala. Gai gutxi baitago munduan, jelosiarena bezain hunkigarri eta, nondik begiratzen den, mingarri. XIX. mendeko literatura, bestalde, adulterio egilez hanpaturik dago. Irakurri besterik ez dago Tolstoik, Flaubertek, Maupassantek, besteak beste, idatzitakoa.

On Casmurro eleberri goxo eta orekatua da. Maitasunaren gorabeherak kontatzen dira bertan, engainuekin batera. Baina, azkenik, irakurleak ez du jakingo nork nor duen engainatzen, emazteak senarra ala senarrak emaztea.

Azken kritikak

...eta gauetik, euria
Fertxu Izquierdo

Nagore Fernandez

Nekropolia
Boris Pahor

Asier Urkiza

Markos Gimenoren 101 letrakartel
Joseba Sarrionandia

Jon Jimenez

Horma
Marlen Haushofer

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Ura ez baita beti gardena
Xabi Lasa

Joxe Aldasoro

Zoo
Goiatz Labandibar

Paloma Rodriguez-Miñambres

Xomorroak
Julia Guillamon

Nagore Fernandez

Monogamoak
Iñigo Astiz

Asier Urkiza

Metamorfosia
Franz Kafka

Aritz Galarraga

Mesfida zaitez
Bea Salaberri

Jon Jimenez

Nazionalismoaren alde eta aurka
Joxe Manuel Odriozola

Mikel Asurmendi

Itzalen tektonika
Itxaro Borda

Paloma Rodriguez-Miñambres

Manttalingo alaba
Mikel Etxaburu

Jose Luis Padron

Nazioa eta hizkuntza Humboldten pentsamenduan
Iñaki Zabaleta Gorrotxategi

Jon Jimenez

Artxiboa

2024(e)ko ekaina

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

Hedabideak