kritiken hemeroteka

7.544 kritika

Azken kritikak

« | »

Bestiarioa. Hilerrikoiak / Karlos Linazasoro / Elkar, 2006

Bestiarioa. Hilerrikoiak Joxean Agirre / Beterriko Liburua, 2006-12

Askok uste dute literaturaren egitekoetako bat geure jatorria disimulatu, haurtzaro berri bat asmatu eta suertatu zaigun nitasunaren ordez beste bat asmatzea dela, tokatu zaigun nortasunarekin oso pozik ez gaudelako, noski. Idazle guztiek baliatzen dute, beraz, beren biografia aldez edo moldez idazteko esertzen direnean eta gehienetan edertzeko izaten da. Baina gutxi dira gure artean bere nortasuna Karlos Linazarosok bezain agerian erabiltzen duenik. Are gehiago esan daiteke, bere narratiban agertzen den pertsonaia nagusia bera da.

Zer da hori, narzisismoa? Exibizionismoa? Galde dezake norbaitek. Ezta gutxiagorik ere, bere buruaz ironizatzeko baliatzen baitu literatura, bere biografia edertzeko erabili ordez bere buruaren edo nortasunaren karikatura bat egiteko.

Bere azken eleberrian (Bestiarioa. Hilerrikoiak) protagonista liburuzaina da beste aurreko batzuetan bezalaxe eta, gainera, Karlos deritza. Tipo koitadu eta gizajo bat da. Audifono bati esker entzuten du. Beldurtia da erabat. Trumoiak jotzen duenean emaztearen babesa bilatzen du. Eleberriaren lehen orrialdeetan emazteak, Karmenek, esaten dio: “Zu ez zarelako hemen bizi, Karlos. Zu zeure munduan bizi zara, pitxon!”. “Zein mundu da hori?” galdetzen dio Karlosek. Eta “Neure begiek zuretzat egiten dutena, maite”, erantzuten dio emazteak, haur batekin hizketan ari balitz bezala.

Horren koitadua al da tolosar idazlea? Galde dezake norbaitek. Ez, noski. Erabiltzen duen ni hori faltsua da, asmatua, exajeratua, karikaturizatua, baina garbi dago baduela zerbait egiatik ere. Garbi dago ez zaizkiola bere burua eta izateko modua gustatzen eta literatura egiteko erabiliz onargarriago egiten zaizkiola, egingo zaizkiola, egiten zaizkigula, azken finean geure gaitz arin eta arrarotasunei esker baikara garen bezalakoak, bereizten baikara besteengandik.

Badaude diren bezala beren idazkietan agertzen diren idazleak. Eta aspergarriak dira. Badaude mundu berriak asmatzen dituztenak eta urrunak egiten zaizkigu. Badaude, Karlosek bezala, beren miseria eta akatsekin literatura egiten dutenak eta horiek maitagarriak dira erabat, literatura horrek, Arte Poverak bezala, geure hondakinak edertu egiten dituelako beharbada.

Baditu Karlos Linazasorok beharbada lan hau baino hobeak, baina irribarrea ezpainetan duzula irakurriko duzu hau ere eta tarteka algararen bat ere aterako zaizu, hasi eta berehala Albizturtik barren Urrestillara hileta batera joateko egiten duen bidaia deskribatzen duenean, esaterako. Ez dela beste munduko literatura pentsa dezake norbaitek eta egia da sotila dela, erakustaldi alferrikakorik gabea, apal samarra, baina berariaz egiten du horrela. Umorea da etengabe erabiltzen duen erregistroa, bai bere buruaz eta bai gizarteaz hitz egiteko eta beste behin aforismoak tartekatzen ditu eleberrian azken aldera eta horiengatik bakarrik merezi du liburuak.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Ibai Atutxa Ordeñana

Poesia kaiera
June Jordan

Aiora Sampedro

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Igor Estankona

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak