kritiken hemeroteka

7.871 kritika

Azken kritikak

« | »

Alferrikaldua / Thomas Bernhard (Ibon Uribarri) / Alberdania-Elkar, 2009

Bariazioen artea Javier Rojo / El Correo, 2009-10-17

Thomas Bernhard idazle austriarraren Der Untergeher nobelaren euskal bertsioa agertu zaigu, Ibon Uribarri itzultzailearen eskutik eta Alferrikaldua izenburuarekin. Hiru adiskideren istorioa kontatzen zaigu bertan. Musika ikasten zuten garaian ezagutu zuten elkar, Salzburgon, Horowitz maisuaren eskoletara zihoazelarik. Batek Glenn Gould izena du, eta mundu osoan zehar ezaguna egingo da pianoa jotzeko trebetasunagatik, musika-jenioa baita. Bigarrena, Wertheimer, “alferrikaldua” da. Hirugarrenaren izena ez dakigu, baina nobelan narratzailearena egiten du. Hainbat urte pasatu eta gero, eta mundu osoan ezaguna zen piano jotzailea heriotza naturalez hil ondoren, Werheimer-ek bere burua hil du. Narratzailea, orduan, alferrikalduak erabiltzen zuen landa-etxera doa. Puntu honetan hasten zaigu narrazioa. Narratzailea, ostatu batera sartzen da eta sartzearekin batera oroitzen hasten da nolakoa izan zen hiruren artean gauzatu zen erlazioa. Narrazioan, beraz, hiru denbora tartekatzen dira: istorioa kontatzen deneko denbora; narratzaileak alferrikaldua hil ondoren honen landa-etxera egiten duen bidaia; eta bidaia horretan gogoratzen dituenak. Honek, jakina, hiru mailei buruzko erreferentziak jartzera darama narratzailea. Baina kontaera gehiago korapilatzen duten beste osagai batzuekin egiten dugu topo liburu honetan. Testuaren itxura bera, adibidez, aipatu behar da. Hasieran agertzen diren hiru paragrafo laburrak alde batera utzita, paragrafo bakar batez osaturik dago nobela, dena jarraian idatzita baitago, elkarrizketetan ohikoak diren marka tipografikoak ere erabili gabe. Eta, gauzak gehiago nahasteko, kontaera bera oso errepikakorra da. Hitzaurrean itzultzaileak estilo errepikakor hau musika-bariazioekin parekatzen du, eta dudarik gabe halaxe interpretatu behar da, Goldberg bariazioak jotzen egin baitzen ospetsu Gould.

Kontaera honetan gaia eta argumentua bigarren mailan gelditzen direla dirudi. Gould musika-jenioa zela ikustean, beste bi lagunek musika uztea erabakitzen dute, bakoitzak bere erara. Izan ere, Wetheimer-ek piano jotzaile onena izan behar zuen, eta hori ezinezkoa zela ikustean bere bizitza osoa alferrik galdu zuen, azken finean aberaskume apetatsua besterik ez zela erakutsirik.

Liburu zaila da hau, eta irakurlea arte-lan moderno batera bezala hurbildu behar zaio. Testuinguru honetan, itzultzailearen lana miretsi besterik ezin da egin.

Azken kritikak

Mamu eratortzeko moduak
Juanjo Olasagarre

Asier Urkiza

Udaberria sutan
Joxemari Iturralde

Nagore Fernandez

Ez dakit zertaz ari zaren
Ana Malagon

Paloma Rodriguez-Miñambres

Nikole bijotzekua
Edorta Jimenez

Mikel Asurmendi

Bihurguneko nasa
Uxue Apaolaza

Irati Majuelo

Euri zitalari esker
Itxaro Borda

Amaia Alvarez Uria

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Hasier Rekondo

Ogia eta zirkua
Irati Jimenez

Paloma Rodriguez-Miñambres

Totelak
Fermin Etxegoien

Asier Urkiza

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Paloma Rodriguez-Miñambres

Ez dakit zertaz ari zaren
Ana Malagon

Txema Arinas

Bihotza negar eta irri
Maryse Conde

Irati Majuelo

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Igor Estankona

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Jose Luis Padron

Artxiboa

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Hedabideak