kritiken hemeroteka

8.264 kritika

« | »

Gertakarien urtzea / Luis Garde / Alberdania, 2008

Denboraren igarotzeaz Javier Rojo / El Correo, 2009-05-09

Luis Gardek idatzi duen poema liburu honetan, Gertakarien urtzean, badago behin baino gehiagotan errepikatzen den eszena moduko irudi bat: poeta (edota poetaren maskara izan daitekeen subjektu poetikoa) ispilu aurrean paratzen da eta orduan ispilutik bueltatzen zaion aurpegiaren begiradan berea ez baina bere aitaren begirada aurkitzen du. Tupustean, poetak denbora iragan dela ikusten du. Bat-batean bere aita izan zen horrengandik hurbilago sentitzen da, bera izan zen gazte harengandik baino. Denboraren igarotzeaz hitz egiten zaigu liburu honetan, baina denboraren igarotzeak berez bestelako gauzak ere inplikatzen dituelarik, gaia zabalduz doa poemaz poema. Besteak beste, oroimenaren kontzientziaz ere hitz egiten zaigu. Poetak aspaldiko gertakariak gogoratzen ditu, eta berriro gertakari horiek bizi nahi dituenean, adibidez, aspaldian irakurritako liburu bat berriro irakurtzen duenean, konturatzen da gertakari horiek orain ez direla gogoratzen zituen bezalakoak. Subjektua aldatzean, subjektuaren aurrean jartzen zaion objektua ere desberdina da. Poetak badaki orduko gaztea eta oraingo heldua pertsona bera direla, baina bera izan arren beste bat ere bada, aldaketak objektuetan ikusteko joera badu ere. Horrexegatik da hain deigarria ispiluaren irudi hura, bere burua objektutzat jartzerakoan, urte hauetan aldatu dena bera izan dela ikusten baitu. Eta bera aldatzean, bere aitaren irudia sortzen zaio, denbora amaierarik gabeko gurpila izango balitz bezala, beti toki berberera bueltatzen, beti gauza berberak egiten.

Luis Garderen poemak narratiboak dira. Eguneroko bizitzan ohikoak diren gertakariak kontatzen zaizkigu, eta arazo handirik gabe esperientzia-poesiarekin lotu daiteke idazlan hau. Edonola ere, gaiak egunerokotasunetik hartzen dituen poesia izan arren, gertakari arrunt hauek (bizarra egitea, irakurtzea, kafetegi batean kafea hartzea) indar biziz aurkezten zaizkio irakurleari, eta gertakarien izaera mugatua gainditzen da, egunerokotasuna transzenditzeko ahalmena baitu liburu honetan kontatzen denak.

Literatura, eta bereziki poesia, askotan pose faltsuz beterik agertzen zaigularik, eskergarria da honelako poesia irakurtzea, benetakoaren indarra daukana. Esperientzia-poesia da, baina euskal hitz honen esanahiekin jolastuz esan daiteke, batez ere, eskarmentu-poesia dela irakurleak liburu eder honetan aurki dezakeena.

Azken kritikak

Maitasun kapitala
Karmele Jaio

Jon Jimenez

Bortxaketa
Joyce Carol Oates

Ibon Egaña

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Mikel Asurmendi

Ulu egiteko bolondres bila
Harkaitz Cano

Maddi Galdos Areta

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Asier Urkiza

Itzulerak
Miren Agur Meabe

Nagore Fernandez

Independentzien eguzkiak
Ahmadou Kourouma

Irati Majuelo

Kangaroo
Martin Etxeberria

Mikel Asurmendi

Ura ez baita beti gardena
Xabi Lasa

Sara Cabrera

Zirriborroak eta gero
Askoren artean

Jose Luis Padron

Heriotzari aurrez aurre begira
Oskar Gaztelu Bilbao

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Emakume izoztua
Annie Ernaux

Asier Urkiza

Gizadiaren oren gorenak
Stefan Zweig

Nagore Fernandez

Antilletan galdurik
Kepa Larrea

Jon Jimenez

Artxiboa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

2023(e)ko maiatza

2023(e)ko apirila

2023(e)ko martxoa

Hedabideak