kritiken hemeroteka

7.850 kritika

Azken kritikak

« | »

Hirira doan bidea / Natalia Ginzburg (Pello Lizarralde) / Igela, 2001

Heldutasunerainoko bidearen latza Aritz Zubiate / Gara, 2002-03-02

Hamaika antropologok esana dute emakumea “kontraesan guztien askatzailea” izan ohi dela gizarte landatar tradizionaletan. Hau da, arazo garrantzitsuen konponketa andrazkoen esku gelditzen dela. Aurrekoa horrela izanda, bidezkoa da emakumeen nerabezaroa latza izango dela pentsatzea, batez ere heldutasunaren etorrerarekin hainbat erantzukizuni aurre egin beharrean aurkituko baitira. Maitasuna bikotekidea aurkitu behar hutsera mugatzen da giro horretan, “kontua dun norbait izatea, bizitza tristeegia baita emakume batentzat bakarrik baldin badago”. Amodio erromantikoaren garaipenaz (eta inposizioaz) horrenbeste hitz egiten den garaian, “komeniantzazko” bategite derrigortuetara atzera egingo dugu.

XX. mendearen lehen erdian girotutako nobela laburra da Hirira doan bidea. Herria eta hiria dira antzezleku nagusiak: herriak “betikoa” irudikatzen du, hiriak, berritasuna, modernitatea, haustura, plazer ezkutuen bilaketa, argiak. Bi munduon artean aurkitzen da zubia, elkartu eta, era berean, banandu egiten dituena. Behin eta berriro zeharkatuko du zubia Delia gazteak, liburuko protagonistak, hiriko haize freskoaz gozatu ahal izateko, heldutasuneraino daraman bidean etapak errez doan bitartean.

Natalia Ginzburgek, bere lehen nobela honetan, Delia gaztearen ikuspegia hartzen du, lehenengo pertsonan bere bizitzaren kronista bihurtuz. Emakumeen mundua da liburuko protagonista, ezkontzeko irrikan dagoen neskatilatik senar eta semea (familia) duen andrazkoaren ibilbidea islatzen digu autoreak.

Nobela labur honetan hiria da askatasunaren sinbolo, izan ere, “hiriak egingo zaituzte aske” lemapean bukatu omen zen feudalismoa. Hiria, nekazaritza giro tradizional eta zapaltzailetik ihes egiteko era bakarra. Etxe eta familiako lanetatik alde egin eta berandu altxatzea, kafeetako egurats epela eta burgesiaren arinkeria eta luxua bilatzen ditu Delia protagonistak zubiaz bestalde dagoen hiri argitsu eta ezezagun baina koloretsuan. Herritik alde egitekotan edozer da posible, sentimenduen eta xantaiaren erabilpena barne, helburu bakarra lortzeko bitartekoek ez dute axolarik.

Liburuan ez dago artifiziorik, edukiaren gordintasun eta sentimentalismorik eza formara ere iragazten da, ez dago baliabideen aparteko joritasunik, autorearen beraren hitzetan, “esaldi bakoitza zartada edo belarrondoko bat izatea nahi nuen”. Erritmoa bizia da, Deliaren bizimoduko aldaketa arinek ziztu bizian garamatzate aurrera, bortizkeria eta gorrotoa nagusi diren lekuan ez dago balizko edertasunaren kontenplazioan denbora xahutzerik. Giza izpirituaren elementurik nazkagarrienak familiaren baitan aurkitzen direla uste duenak bere tesien onarpena aurkituko du liburuaren orrialdeetan barrena, gorrotoa eta ezinikusiak ez kanporatzen ahalegin bereziak egin arren (“auzokoek ez dezatela ezer jakin”).

Badago, hala ere, badago amodio erromantikorako zirrikiturik, ezinezkotasun aureolaz agertuko zaigu, haur jolasen inozentziaz, nerabezaroko ametsen zelofanetan bilduta. Heldutasunak dakarren pragmatismoa amets eta desioen munduari gailenduko zaio.

Gogorra da Ginzburgen liburua, gogorra kontatzen duena, baina sinesgarria era berean, oso sinesgarria. Beharbada horregatik gustatu zaigu horrenbeste. Lagun bati entzun nion behin idazten duenak zeresana izan behar duela, Hirira doan bidea-ren autoreak ez du falta eta, gainera, kontatzeko modu txukuna aurkitu du.

Azken kritikak

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Asier Urkiza

Dama
Jon Gerediaga

Nagore Fernandez

Bihotz-begietan
Xabier Lizardi

Igor Estankona

Argiantza
Pello Lizarralde

Jon Martin-Etxebeste

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Txema Arinas

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Irati Majuelo

Empar Pineda Erdozia: gorputzak hala eskatua
Kattalin Miner

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Hasier Rekondo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Mikel Asurmendi

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

Nagore Fernandez

Bertute txikiak
Natalia Ginzburg

Asier Urkiza

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Maitane Legarreta Etxezarreta

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Jose Luis Padron

112 poema biziari hegalak jartzeko
Begoña Abad de la Parte

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Artxiboa

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Hedabideak