kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Jainkoa harrapatzeko tranpa / Jon Gerediaga / Pamiela, 2007

Bizitzaren kanta Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2008-02-08

Izenburua bera izan daiteke tronpagarri. Poesiaren trikimailuak ezagun ez dituenak pentsa dezake liburu hau teologia-tratatua izan daitekeela, ontsa hiltzeko bidea bezain erakargarria. Poesiaren berririk ez duenak, munduaren gehiengoa, gutxi gorabehera, ehizarako esku-liburua dela sinets dezake, Jainkoa harrapatu, sarean sartu eta gordetzeko. Rilkek zioenez, Jainkoa aldameneko gelan zegoen ezkutatuta. Baina ez zitzaion aski atea jo edo bera irekitzea Jainkoa azal zedin. Rilkek ez zuen ulertu edo ez zuen ulertu nahi, beste kontua da, gizakiak ikasi behar duela Jainkorik ez balego bezala bizitzen. Jainkoa ez dela esatea ausarkeria iruditzen zait, jakin beharko baikenuke horretarako Jainkoa zer den. Ez dakigunez, hobe gure ezjakintasunaren baitan bizi. Jainkoaren izatearen froga da, izan ere, ez dakigula noiz eta non hilko garen. Hala zioen Brodskyk. Ez dakit, Jainkoa gizakiak harrapatzeko tranpa izan da, bada, edo izan daiteke hemendik aurrera.

Nik bizitzaren aldeko aldarri xumea aditu dut liburuan. Lehen poematik hasita: “Beste kantu bat Auschwitz dela ere”. Adornoren hitzak ekartzen ditu gogora: zertarako poesia Auschwitz eta gero? Metafora bilakatu zaigun tokia da eta irudimenaren kateari jarraiturik, gure mundu, gure bizitoki hau Auschwitz txiki askoz osaturik dagoela esan daiteke. “Ez nazatela bila borreroen azokan”, dio poetak, eta egiaren usaina dario esandakoari. Bide luzea da bizitza, baina bera da opari eta eskaintza.

Hiru zatitan dago liburua banatuta, eta hiru zatiek zirkulua dute osatzen. Egiturak berak adierazten du denboraren nondik norakoa. Ez da lineala, kristau erlijioek marraztu duten denboraren lerro-aldia bezala. Beste zerbait, naturaren araberakoa da: jaio eta hil, berriro jaio eta berriro hil. Betiereko itzulia edo itzuli nahi ez duen joan betierekoa. Ez da harritzekoa, beraz, greziar klasikoen mitoetara jotzea, haiengandik jasotako irudimena, Sisiforen harria bailitzan, astintzea. Orfeo, Euridice, Akteon (Oteizaren beste izena) goraipatzen dira, oroimenaren lanbroetatik gaurko festara ekarriz. Mitoek, ordea, errealitatea dute ezkutatzen eta ihesbidea eskaintzen bere garaiak, bizitzaren zirrikituetatik, ihes egiten dionari.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak