kritiken hemeroteka

7.352 kritika

Azken kritikak

« | »

Horrela egiten dute emakumeek amets / Kressmann Taylor (Joxan Elosegi) / Alberdania, 2007

Amesgaiztoko titulua Bixente Serrano Izko / Berria, 2007-12-02

Irakurle kritikoaren interesa pizte aldera, erran dezadan, hasteko, niri ez didala erakutsi liburu honek nola egiten duten amets emakumeek, hau da, ez gaudela Ikas ezazu ordu gutxitan auskalo zer moduko tituluak dituzten liburu sasi pedagogiko horietako baten aurrean; nahiz eta Kressmann Taylorren ipuin bilduma honi jarritako izenburuak horrelako zerbait adierazten duen, marketin ikuspegi batek tristeki faltsutu duelarik ipuinen mami sortzailea. Zorionez, emakumeek ez dute bilduma honetan agertzen diren kontuekin bakarrik amets egiten.

Izan ere, bortz narrazio labur biltzen du liburuak, baina ez du egileak obra berezi gisa atondu, argitaletxe frantses batek apailatu ditu ipuinak, idazleak proiektaturiko obra biribil bat izanen balitz bezala. Lau ipuinetan emakume bana dugu protagonista, gizon bat bortzgarrenean. Argitaratzailea ez da mugatu titulu nagusi desegokia asmatzera, ipuinen jatorrizko izenburuak ere aldatu ditu, pertsona izenak jarriz bakoitzaren buruan, protagonistenak, narrazioen funtsari ez, bildumagilearen marketin asmoei men eginarazi nahian bilduma osoa. AEBkoa da Kressmann Taylor idazlea eta amerikar ingelesez idatzi zituen lan guztiak. Joxan Elosegiren euskarapena, argitalpen frantsesarena da.

Ahazturik zegoen Kressmann Taylor liburu merkatuan, eta, zorionez, Editions Autrement etxeak berraurkitu zituen haren balioak, duela urte gutxitatik hona Holokaustoari buruzko jakin-mina zabaldu deneko giroan. Izan ere, Ezezaguna helbide honetan eleberri laburrak (Ramon Etxezarretari esker irakurgarria euskaraz 2003tik) lagin paregabea, bisturi literario zorrotz eta zehatz batez aukeraturikoa, eskaini zuen Holokaustoaren aurreko alemaniar giroaz eta geroko hondamendi humanoa (ezen ez humanitarioa) iragarri. Harako hartan, 1938an argitaraturik, muturreraino eraman zuen Kressmann Taylorrek narratzailearen desagerpenaren teknika literarioa, gutun sorta bat ordena kronologikoan sailkatzera, artxibozain arretatsu baten betekizunera mugatuz sormenezko bere esku-sartzea. Emaitza, erabateko mailukada irakurlearengan.

Lehen begiradan, arras bertzelakoak dira ipuin hauek, 1935-1963 artean plazaratuak aldizkari banatan. Bortz pertsonaiaren gogoetan, haien pasioetan, frustrazioetan, desiretan, bizipenetan sartu da: hala nola aurreneko maitasunaren zirraran; maite-harremanen haustura mingarrian; bizi-proiektuen eta zure jatorrizko bizimoduko sentimenduen deiadarren arteko kontraste korapilatsuan; zahartzaroko isolamendutik bertze sasoiko bizipenak berpiztu nahian komunikazioaren bidez; udaberriko odol beroaldi batean, nekazari adindu eta serio batengan pizturik, protagonista maskulino bakarraren bizitza gogaikarria alda izan zezakeena baldin eta… Giza naturaren baitan murgildurik, nabarmenagoa da ipuin hauetan narratzailearen presentzia. Baina aipaturiko nobelan bezala, ez dago ezer sobera, ez dago apaindura huts den deusik ere osagai narratiboetan. Giza naturaz doa haren testigantza eta lur naturaz baliatzen da, lorategien, basoen, erreken, txorien, gauen, egunsentien, hodeien, argien, soinuen… aieruez baliatzen da, efikazia miragarriz, pertsonaien baitako kezkak eta desioak lehen planoan nabarmentzeko: naturaren deskribapenak bainoago, naturaren aieruak baitira, hain zuzen ere, euskarri deskriptibo horiek guztiak, helburu narratiboaren zerbitzuan zuzen-zuzen jarriak.

Bertze izenburu bat, anitz sinbolikoagoa, mereziko luke bilduma honek, baina ezikusiarena eginez gero paraturikoari, literaturaz gozatzeko aukera du irakurle kritikoak.

Azken kritikak

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Igor Estankona

Mugi/atu
Beatriz Chivite

Javier Rojo

Larrosak, noizean behin
Jon Iriberri

Aritz Galarraga

Kabitu ezina
Aintzane Usandizaga

Javier Rojo

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak