kritiken hemeroteka

7.978 kritika

Azken kritikak

« | »

Erremateko tiroa / Marguerite Yourcenar (Josu Zabaleta) / Alberdania, 2007

Giza-gatazkak, gerra-garaian Inma Errea / Diario de Noticias, 2007-10-05

Josu Zabaleta nobela hau euskarara ekarri duen itzultzaileak dio narrazio hau poliki irakurtzekoa dela, hain baita trinkoa. Ados nago: ehun orrialde pasatxo baino ez ditu, baina irakurleei haietan barna bide luzea egiteko aukera emateko egina da Erremateko tiroa. Luzea eta askotarikoa.

Bere trinkoan kontakizunak ez du alferrikako hitzik edo ornamentuzko pasarterik, eta aldi berean kontalaria eta nobelako hiru pertsonaia nagusietako bat denak, Ericek, deskribatzen eta kontatzen duen orok helmuga zedarritua du, eta norabide zehatza.

Marguerite Yourcenarrek sarrera luze samarra idatzi zion nobelari, non azaldu baitzuen kontakizuna benetako gertaera batean oinarritu zuela. Idazleari nobelako protagonistaren hurbileko lagun batek kontatu omen zion, eta idazleak abentura zirraragarria iritzi zion istorioari, eta “literaturaren ikuspegitik (…) estilo tragikoaren elementu guztiak zituela” ere bai. Yourcenarrek Bigarren Mundu Gerra hasi baino lehentxeago eman zuen argitara berez hogei urte lehenago —egilearen hitzetan, “1914ko gerraren eta Errusiar iraultzaren arrastoan”— gertatua zen kontakizun hau.

Yourcenarrek esandakoaren arabera, aldi berean oso hurbil eta oso urruti sentitu zuen gertaera, oso urruti, hogei urteren epean gerra zibilako halako gertaera askoren berri ugariak pilatuak zirelako, eta oso hurbil, egileak igarria zuelako Erremateko tiroak deskribatzen duen nahasmen morala eta Bigarren Mundu Gerraren atarian zegoena bat eta bera zirela. Nire irudipena da Erremateko tiroa gaurkotasunik galtzen ez duten obra horietako bat dela, bertan oso modu zehatz eta zorrotzean deskribatzen baita gizon-emakumeon baitan emozioek, printzipio etikoek, iritzi politikoek eta interes pertsonalek talka egiten dutenean sortzen den giro nahasia. Maitasuna, gorrotoa, gizon eta emakumeen kontraesanak eta haien arteko harreman beti konplexuak agertzen dira nobela honetan, eta gerra-giroko jokaleku arras dramatikoa halakoak erakusteko aproposa da, arragoa krudel eta bortitz bat nola.

Amodio eta gorrotoen sare korapilatsuetan harrpaturik dauden Conrad eta Sophie anai-arreben eta Eric haien adiskide minaren grinen kontakizunak noiz edo noiz leitzeari utzi eta hausnartzeko eskatzen du, tragikotasunak oro tragikotasun, sarri paraleloan bereizita doazen ibaitzat jotzen ditugun sentimenduen eta ideien ur nahasien uztardura inoiz ez erraza aztertzen eta ulertzen laguntzen ahal digulako.

Zentzu horretan, narrazioak gerra-giroko nobela historiko hutsen ohiko planteamendua gainditzen du. Horrek, hala ere, ez du galarazten gerra-giroko xehetasun estrategikoen zein kokagune eta baldintza fisikoen deskribapen zehatza, deskribapen hori pertsonaien barne-bidaien dramatikotasunaren indargarria bilakatzen delarik.

Marguerite Yourcenarrek idatzi zituen hogeitik gorako obren artean, hau da euskaratu duten laugarrena. Beste hirurak, Hadrianoren oroitzapenak —egilearen lan ezagunena—, Alexis eta Ekialdeko kontakizunak izenekoak dira. Zerbait bada.

Azken kritikak

Austerlitz
W.G. Sebald

Irati Majuelo

Begiak zabalduko zaizkizue
Irati Jimenez

Paloma Rodriguez-Miñambres

Mina hartzeko ere
Juan Luis Zabala

Maddi Galdos Areta

Azken etxea
Arantxa Urretabizkaia

Nagore Fernandez

Liztor mutanteak
Santi Leone

Asier Urkiza

Urtu aurretik
Xabi Borda

Paloma Rodriguez-Miñambres

Gaueko eztabaidak
Agustin Arrieta Urtizberea

Mikel Asurmendi

Mina hartzeko ere
Juan Luis Zabala

Irati Majuelo

Eraikuntzarako materiala
Eider Rodriguez

Amaia Alvarez Uria

Uda betea
Aritz Gorrotxategi

Hasier Rekondo

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Mikel Asurmendi

Faith
Lander Garro

Asier Urkiza

Samuel eta Slawo
Karlos Linazasoro

Nagore Fernandez

Duvoisin kapitainaren malura
Kepa Altonaga

Ibai Atutxa Ordeñana

Artxiboa

Maiatza 2022

Apirila 2022

Martxoa 2022

Otsaila 2022

Urtarrila 2022

Abendua 2021

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Hedabideak