kritiken hemeroteka

7.339 kritika

Azken kritikak

« | »

Consummatum est / Joan Mari Irigoien / Elkar, 1993

Europaren funtsa Itxaro Borda / Argia, 1994-03-27

Inguratzen gaituzten erdaretan iduritzen zaigu jadanik dotzena bat aldiz irakurri ditugula “Consummatun est” nobelako ixtorioak. Gorrotoz eta ametsez hazten diren pertsonaien tragediak ezagun ditugu, baina hala ere, liburuan aintzina goaz sorpresa askatzale baten bila bezala, edo Diego Heredia gaizoak nolabaiteko barne-bakea aurkituko duelako esperantzarekin. Bukatzean noski, ez dago sorpresarik, dena aurretik plantaturik baitabil, alphak eta omegak ez baitiote idazlearen luma trebeari ihesik egiten.

Bi mundu dira, biak elkarretarik urrun, bi fantasma-eremu krudel, erdiaroko gaztelu sorgindu batetan kuskatzen eta frakasatzen direnak. Espainiako Gerla Zibilaren hastapenean. Gadea burges serora bat da, alemana jatorriz. Diego aldiz tropa nazionalisten buru izaitea lortzen duen ikazkin espainiar baten semea, eta bi destinuak hein batean herra, salaketa mendeku nahiak kudeatzen ditu. Bi klase sozial hauen destinuak juntatzeaz gain, “Consummatum est” nobelan, Europan hain barnaki sarturik den Europa zentralaren eta Europa meridionalaren arteko borroka agertzen da, bat dela oso zibilizatua, goi mailako filosofoen sort-unea, bestea alderantziz basakeria eta indarkeria kontrolagaitzaren lurra. Halatan, ustegabean mitoen ildotik, Europan dagoen dikotomia sozioekonomikoaren lekuko jiten zaigu Joan Mari Irigoienen elaberria. Ipar europearren desir sekretua beste behin literaturan egiaztatzen da: meridional guneen bortizkeriaren pean, ber denboran suntsitzen da meridional aldea eta Europa zibilizatua. Aspaldiko beldurra.

Liburuan ederki azaltzen den eran, Europa desiraren eta lotsaren gainean finkatua da, eta bizkitartean Europa erdi batek, beste erdia pentsamenduaren eta arrazoinaren bortitzaz plegarazi gei du. Guk, hegoaldeko europearrok —zona turistikoa izatez— kasik urtero froga dezakegu iparreko europearren superioritatea eta dirudienez gure fagozitatzeko —nola Gadeak— prest dira beren biziak eta interesak sakrifikatzera.

Agian Joan Mari Irigoienek ez du horrelako helburu “politikorik” ukan liburua idazterakoan, ongiaren eta gaizkiaren ardatzaz balia literatura hutsa “kometitu” gogo zuen, baina irakurleak liburuan bermatzen diren Europaren oinarrizko estereotipoak aurkitzen baldin baditu ez dea liburuaren osagarria?

Azken kritikak

Larrosak, noizean behin
Jon Iriberri

Aritz Galarraga

Kabitu ezina
Aintzane Usandizaga

Javier Rojo

Irautera
Castillo Suarez

Mikel Asurmendi

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Aiora Sampedro

Bihotza nora, zu hara
Susanna Tamaro

Joannes Jauregi

Atzerrian
Nerea Balda

Ibon Egaña

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Javier Rojo

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Amaia Alvarez Uria

Ez dadila eguzkia sartu
Martin Etxeberria / Xabier Etxeberria

Amaia Serrano Mariezkurrena

Hariak
Yoseba Peña

Igor Elordui Etxebarria

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Txema Arinas

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Javier Rojo

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Artxiboa

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Hedabideak