kritiken hemeroteka

7.730 kritika

Azken kritikak

« | »

Azalpenak eta beste. 1932 / Esteban Urkiaga Lauaxeta / Euskal Editoreen Elkartea, 1991

Bizkaia maitea (III) Itxaro Borda / Argia, 1993-06-13

Hürrüneko hiriko gaüetan amets egiten günüan kaiertze hotz eta zurpailetan, arrapikatzen güntüala Lauaxetaren hitzak: “Zer dodan eztakit, baña gexo nago: gorputza aul daukot…”. Ordü haietako mina poesiaz artatzen günüan. Berantago, ordea, Eüskal Editoreen Elkarteak agertü Lauaxetaren “Azalpenak eta beste… 1932″ izeneko artikülü bildüma esküalatü günüan, eta Mauleko Baratze Publikoaren freskuran irakurri.

Antzerki eta olerki idazle gisa, parerik ez züan Esteban Urkiagak. Kronikagile moduan ez da, gure artean, hain ezagüna. Alta, 1932tik 1935eala, EAJren “Euzkadi” izparringian, kasik egünoroz, bere zütabea betetzen züan. Gerla zibilaren hatsarrean, Intendentziako Komandante izentatü züenean, lüma baztertü züan. Agurtzane Mallona Legarretak eskentzen deigün aitzin-solasean, xehetarzün haboro kausitzen ahal dügü Lauaxetari bürüz. 1937ko arramaiatzaren 25eko Gasteizko goiza orano orit ditake heriotzaren müsika latzaz.

“Azalpenak…” hontan, Lauaxetaren interes güne nausiak agertzen zaizgü: erlijionea, herri-jakintza, eüskal eta nazioarteko politika, Mungia, literatüra, erakasküntza… Garai haietan, Euzkadi sortzen ari ziren, eta Lauaxetak, abertzalentako izkribatzen züan, oso helbürü pedagogiko batez, lekü frankotan entzün zitakean bizkaitar “plañan”. Audela, kazetalari lan llabürrak izan arren, hortakoz beharrezko den ulergarritarzüna zaintzez, eüskararen aberasle ere elkitzen zaigü Lauaxeta, bere izkribüak, neologismoz hantzen zütüalarik: artikülü bakotxak hitz berri andana bat dakarkigü… Hunkigarria da zinez, Lauaxetak eüskararen gan züan fedea.

Stephanus Urquiaga-Lauaxeta, bere olerkietan, sentimental baten ütxüraz maitatzen günüan, eta “Azalpenak…” hotan, begi-beharriak mündüari idekiak zütüan gizon bat kürütxatzeko parada dügü, hoilaz-hoila. Berak süstatü ikastoletako andereñoen manerako ümiltarzünez betea zen Lauaxeta.

Azken kritikak

Isiltasunaz hunatago
Jose Angel Irigaray

Mikel Asurmendi

Bidaia (h)ariketak
Oihane Zuberoa Garmendia Glaria

Igor Estankona

Lilurabera
Yurre Ugarte

Aiora Sampedro

Euskal literatura itzuliaren egiturak eta islak 1975-2015
Miren Ibarluzea

Javier Rojo

Erbesteko gutunak Victor Hugori
Louise Michel

Irati Majuelo

Bihotza nora, zu hara
Susanna Tamaro

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

Hasier Rekondo

Panpina
Erika Olaizola

Javier Rojo

Etxeko urak
Leire Bilbao

Nuria Cano

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

Ibai Atutxa Ordeñana

Abaro
Itxaro Borda

Aiora Sampedro

Odolik gabe
Alessandro Baricco

Nagore Fernandez

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

Javier Rojo

Naparra, kasu irekia
Jon Alonso

Mikel Asurmendi

Artxiboa

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Hedabideak