kritiken hemeroteka

8.264 kritika

« | »

Mimodramak eta ikonoak / Juan Mari Lekuona / Erein, 1990

Beste finikito bat Edorta Jimenez / Argia, 1990-09-16

Aspaldi honetan euskal literaturako bideak finikitatzen ari direlakoan nago, asmatu dudan aditz itsusi horren erabilkeragatik barkamena eskatuta. “Obabakoak” eta “Azukrea belazeetan” liburuek itxita utzi dute “basoa” gaia euskal literaturan, zati luze baterako behintzat. Juan Mari Lekuonak ekarri digun “Mimodramak eta ikonoak” izenekoak ere euskal poesigintzako kapituluetariko bat burutzen du. Lekuonaren poesia kultua da —haren erreferentzi mundua jakintzaren arlo bereziak, historia eta artea, sakon ezagutzea eskatzen bait du—, trinkoa —olerki bakoitza mosaiko konplexuago bateko osagarria delako eta, aldi berean, trinkotasunez borobildua delako—, eta mamitsua —antropologia eta erlijioarekin zerikusi handia duen mezuaren eroalea delako—. Juan Mari Lekuonak kosmoa bere osotasunean hartzeko gura eta irrika adierazi izaten du. Gizakiaren gorputz osagarrietan halako transzendentzia igarri zuen “Ilargiaren eskolan” izeneko liburuan, orain arte azkenekoa izan den horretan, alegia. Oraingoan berritz, kosmotasunerako bokazioaren ildo beretsuan, metahistoria egin gura izan du.

Maiuskulez idatzita, Ororen sorreran kokatu du bere burua; abiatu ere aurreistoriako grutetan abiatuta —hitzari berak ematen dion konotazioa eta guzti— barne jarioak, emozioak, paisaia fisikoari lotuta interpretatu ditu. Azkenean mitologiara ailegatu da, laberintikoa ere baden bidaian. Laberintoan barrena ibiltzeko erabili izan dituen oinak izan dira bestalde, hitzak zehatz hautatzea, ederto jostea eta azaldu gura dituen abstraziotarako berba multzoak osatzea. Hala bada, filosofo, antropologo eta halakoei ere zer ausnartu emango die liburu honek.

Juan Mari Lekuonaren bidea epigonikoa da. Nekez onartuko du jarraitzalerik. Berea da, horregatio. Hara hemen, bada, zer dela eta hasi naizen finikitoak aipatuz. Bere bizialdiko azken hogeitamar urteak, gutxienez jota, poesigintzari eskaini dion gizonak nire begirunea aitortu behar diot, aitzitik. Batez ere liburu hain ederra egin duenean, nahiz eta poesibide honek euskal literatura bide baztertuetan barrena harago daroala sinestuta egon ni neu.

Amaitzeko, liburu hau irakurle gehienei gaitz egingo bazaie ere, ezinbesteko erreferentzi puntua da poesigintzan diharduen edonorentzat. Alfa eta omega bait da Lekuona. Bere eskolako bakarra bera baledi, hainbat hobe, nekez gaindituko bait du inork maisua.

Azken kritikak

Maitasun kapitala
Karmele Jaio

Jon Jimenez

Bortxaketa
Joyce Carol Oates

Ibon Egaña

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Mikel Asurmendi

Ulu egiteko bolondres bila
Harkaitz Cano

Maddi Galdos Areta

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Asier Urkiza

Itzulerak
Miren Agur Meabe

Nagore Fernandez

Independentzien eguzkiak
Ahmadou Kourouma

Irati Majuelo

Kangaroo
Martin Etxeberria

Mikel Asurmendi

Ura ez baita beti gardena
Xabi Lasa

Sara Cabrera

Zirriborroak eta gero
Askoren artean

Jose Luis Padron

Heriotzari aurrez aurre begira
Oskar Gaztelu Bilbao

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Emakume izoztua
Annie Ernaux

Asier Urkiza

Gizadiaren oren gorenak
Stefan Zweig

Nagore Fernandez

Antilletan galdurik
Kepa Larrea

Jon Jimenez

Artxiboa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

2023(e)ko maiatza

2023(e)ko apirila

2023(e)ko martxoa

Hedabideak