kritiken hemeroteka

7.871 kritika

Azken kritikak

« | »

Inguratuta gatxeuden / Joxean Sagastizabal / Baroja, 1989

Galdetu baino ez dut egiten Edorta Jimenez / Argia, 1989-09-17

Zein argitaletxek bere iharduera ildoa zehazteko eskubidea duenik ezin ukatu, idazleak berak ere zer eta zelan argitaratu gura duen erabakitzeko duen eskubidea, gizarte honetan, ukaezina den era berean. Hirukia osatzen dugun gainerakook, irakurleok, erpinetariko bat merkatuan duen irudi geometriko hori burutu, noiz bai eta noiz ez, hori, geuk erabakitzen dugu, erosi ez erosi zalantza hautsiz burutu ere.

Ia mila pezetatan ordaintzen den liburukiak gorde beharreko gutxienezko ezaugarriak dirateke, besteak beste, itxura erakargarria —liburua bera artelana dateke—, kalitatezko edukina eta, aurreko bi horien menpe, gutxienezko luzera ere, hirugarrenik. Merkatu librean timorik ez dagoela eta, Joxean Sagastizabalen azken liburu honekikoan timorik dagoenik ez dut esango. Galdetu egingo dut, berriz, hiru ezaugarriotariko zein gordetzen duen.

Hasteko eta behin, ttukun agertzen dira letra handiak orrialde ertzetan leku zabala uzten delarik, ez Poek eskatzen zuen marginalia lana burutzeko lekua uztearren, nik uste, estetikagatik baino. Segitzeko eta bi, paper onezkoak dira orriak, kopuruz lar asko ez badira ere. Ehunera ez dira heltzen. Hamar bat marrazkik lagunduta dator testua, bestalde. Irudiei gainbegirada eman eta edonork ikusten du ez direna ezein liburu artelan bihurtzeko gai, eurak beste barik. Bada, testuari eskatu beharko diogu gure diruaren prezioaren ordaina eskatzea. Aintzakotzat hartuta zenbat folio diren (berrogeiren bat?), ondo sintetizatua itxaroten dut literatur dosisa liburua irakurtzerakoan.

Liburua irakurtzean, irakurri ahala esan gura dut, ez diola prezioari justizia egiten susmatzen hasten naiz. Behin amaitutakoan, susmoa ziurtasun oso bihurtzen da. Eta oraingoz ez diot ipuinak onak nahiz txarrak ote diren ere.

Lau dira liburua osatzen duten ipuinak. Lehena, “Esaidazu zer den” izenekoa, labur laburra da. Horren laburrak diren ipuinetan azken unean irakurlea ustebakoren baten bidez atsegintzea izaten da meritoa. Ez dut halakorik antzeman honetan. Ni neu naizen komiki-irakurle ez hain ibiliari ere ezagun egin zaio ipuina, aldez aurretik igarriz amaiera.

“Izango dira frutuak”, bigarren ipuina dela eta, ez diot ezer, halaxe utzi bait nau irakurritakoan. Hirugarrenak, “Inguratuta gatxeuden” izenekoak hobea eman dit. Umorea dario, topikoa ez ote den ere ez dakidala, aitzitik. Laugarrenak zer pentsa eta buruhauste ugari eragin dit. Bat bakarra agertuko dut, guztiak hemen laburtzea ezinezkoa denez gero.

Eremitak agertzen dira hor, tituloak dioena —Jainkoaren bildotsak— eurei dagokielarik. Azkenean egiten duen txisteak, aldez aurretik itxaroten dena izateaz gain, Joxean Sagastizabalek irudikatutako eremitak eta benetan izan ei zirenek ez dutela elkarren antzik ematen dit. Eskubidea ote dugu, idazten dugunok zein filmatzen dutenek ere, historia hala erabiltzeko, merkekerietan ibili barik? Ezetz ematen dit, filma made in U.S.A.etako iragan historiko-magikoetako errealitate berdina sortu gura izan ezik. Dena dela, etikaren arloko gorabeherak dira guzti hauek.

Estetikari ez diot ekingo, etikakoak ezinduta utzi nau eta. Literaturazko liburua, barruan dakarren literaturak salbatzen du, salbatu ere. Irakurleok duzue azken hitza, ze, erosle nekatu honek zer ikus lezake orrialde pilo karratu honetan? Ikus litzake, apika, otso erraldoiak, panpinak edo Milan Kunderaren harako liburu mardul hura erosteko behar izan zukeen dirua.

Azken kritikak

Mamu eratortzeko moduak
Juanjo Olasagarre

Asier Urkiza

Udaberria sutan
Joxemari Iturralde

Nagore Fernandez

Ez dakit zertaz ari zaren
Ana Malagon

Paloma Rodriguez-Miñambres

Nikole bijotzekua
Edorta Jimenez

Mikel Asurmendi

Bihurguneko nasa
Uxue Apaolaza

Irati Majuelo

Euri zitalari esker
Itxaro Borda

Amaia Alvarez Uria

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Hasier Rekondo

Ogia eta zirkua
Irati Jimenez

Paloma Rodriguez-Miñambres

Totelak
Fermin Etxegoien

Asier Urkiza

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Paloma Rodriguez-Miñambres

Ez dakit zertaz ari zaren
Ana Malagon

Txema Arinas

Bihotza negar eta irri
Maryse Conde

Irati Majuelo

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Igor Estankona

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Jose Luis Padron

Artxiboa

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Hedabideak