susa | literatur emailuak | literaturaren zubitegia | euskarari ekarriak | armiarma | klasikoak | aldizkarien gordailua | basquepoetry | ipuina.eus | ganbila.eus

« Marx Althhousser-en arabera | “Urtero da aurten” Anjel Lertxundiren urteroko liburuaz »

Ama / X. Artiagagoitia / Elkar, 1984

Ama Iñaki Camino / Argia, 1985-01-20

Liburu honekin hasi baino lehen, merezi luke Landa batek Susa 13 aldizkarian Tximista saila zela eta zituen kejak, prestijiorik gabeko idazleak sail horretan sartu eta prestijiodunak lujozko ediziorako uzten zirela bait zioen.

Lerro hauetatik Landaren hitz ausartak eskertu nahi nituzke: batetik dioena egia saindua delako eta bestetik aurten lujozko edizio horretan kaleratu diren idazle kontsagratuen lanak (Urkizurena, Iturralderena, Amurizarena, Garaterena) aski kaxkarrak izan direlako. (Mujika eta Kintana behekoen langatik goragoxe ibili baitira).

Liburuari berari dagokionez, nobela honek 84. urteko Café Iruñan bigarren saria jaso zuela esan beharra dago.

Hitzaurrean, berak honelako liburua sekula ez zukeela argitaratuko diosku. 17 urterekin idatzi zuela eta gaur egun ez zaiola bat ere laket.

Ama-ren problematika aztertzen du orriotan. Ama hil berri zaio, hiletetara joateko ordubete inguru falta du oraindik ela oroitzapenen errotari eragiten dio zurtzak. Oroitzapen hauetan amarekin hitz egiten duenean, xamurtasun giro bat antzematen da berehala aurreneko zatian behintzat, hizketa neutroan dihardute. Hileta baino lehen egiten dituen gogoetetan hiketa da nagusi.

Hileta ondorengo gogoetak mingotsak dira, hiletetara etorri diren eta zenbait senideren faltsukeria adierazten baitigu adibide askoren bidez, gizartearen ustela salatzen du idazleak. Errealitateko kontuak ere ageri dira: Itoiz, Mikel Arregi, lanik eza. Chomsky, Bilboko jaiak, progre itxura gorde nahi duten askoren kontrako erasoak e.a. Amaren paper garrantzizkoa, bere maitasun sakona, sentiberatasuna, altzo sikologiko sakona tratatzen dira lehen zatian, baina bigarrenean gazteak ama ez du lehen bezain ama ikusiko emakume hori, munduko emakume zanpatu eta bakardadez inguratua bezala baizik, ez da ama bakarrik, baita pertsona ere.

Nobelaren ikuspuntua gizarte ustelaren faltsukeriak salatu eta ama den zulo sakonean inbestigatu nahi duenarena da. Hizkera hertsia da, gramatikala oso, estilo arina baino, gramatikaren egokitasuna bilatzen duenarena.