kritiken hemeroteka

8.059 kritika

Azken kritikak

« | »

1545. Bernat Dechepare. Olerkiak / Bernat Etxepare / Txertoa, 1967

1545. Bernat Dechepare. Olerkiak N. Soloeta-Astarbe / Zeruko Argia, 1968-10-06

Zorionezko ezaugarria dala benetan euskal-jakintzaren onerako, deritzaiot, urteotan agertzen jakuzan euskal liburu-sorta barriak.

(Egia esan, eritzi gogor-pean iñor ez da imiñi bear, askatasuna dalako gizonaren lenengo eskubidea, baiña argitaldari barrien batek argitaratu deuskuzan liburu batzuk ikusi ta gero eskubide pixka bat badaukagula uste dot, jakintsuen argibide zintzupean jarri bear leitzakezala, agertu diran moduan liburu batzuk moldiztegira emon aurretik, esateko).

Sorta barri bat agertzen jaku orain: “TXERTOA”. Bide onetik datorrella deritzait. Garrantzi aundiko eginbideak eskeintzen deuzkuz, zentzutasunesko indar on baten ezagubideagaz.

Gure euskal literaturan orainarteean ezagutzen dogun lenengo liburuagaz aste jaku “Txeroa-Sorta”: Detxepareren “Linguae Vasconium Primitiae” izenegaz ezagutzen dogun olerki-sorta liburuagaz.

Milla, bosteun eta berrogeta bostgarren urtean agertu zan lenengoz liburu au, danok dakigunez. Orretan gagoz behintzat. Ainbat argitaraldi eduki dauz gero.

Mitxelena irakaslearen itzaurre luze ta sakon bategaz agertzen da oraingo argitaraldi au. Aita Akesolo karmeldarrak gaztelaniara egin daben itzulpena be badakar. Baita Bordeleko Unibersidadean irakasle dan René Lafonek prantzeseratu ebana be bai. Ez da, ba, L. P. V. olerkien beste argitalpen barri bat bakarrik oraingo au. Mundu guztiko jakintsuen eskuetara joango da, daroiazan itzulpenai ezkerrak. Ordua da kanpoerrietako iritzi-emoteilleen aurrean ipinteko gure literatura dana, zarra eta oraingoa, eta itzulpenen bitartez egin bear dana da ori. Gure artekoak zer esan dabeen badakigu Detxeparen olerkien ganean. Esaterako: Urkijo, Schuchardt, Van-Eys, Manterola, Allende-Salazar, Francisque-Michel, Orixe, Ariztimuño, Lafitte, Gil-Reicher, Lafon, Veyrin, Estornes Lasa, Irigaray, Biriatu, Jon Etxaide, Onaindia, Mitxelena, Villasante, Akesolo, Zaharra, Sarasola, Messemer… eta besteak. Itxaron daigun orain zer esaten deuskuen orain gure kulturatik kanpokoak. Mundu guztiko literaturetako lorate-sortaetan aipatzeko neurririk emongo ete-deutzee gure Detxepareri? Baietz uste dot nik. bere mailla bat badaukala, olerki batzuetan.

Badauko lodi-betetasuna Mitxelenaren itzaurreak, eta irakurgarria da. Utzik eta galtzerik ez daukon saioa da. Euskal-Kultureagaz zer ikusi aundiak daukozan gaiak ikusten dauz. Gure literatura zarraz eta gaurkoaz, esaten ditu bereak. Astiro irakurri ta gogoan artzeko itzaurrea da, Mitxelenaren beste saio baiño geiago diran moduan.

Nik eztakit erabakita dagoan ala ez Detxepareren arlo bat. Auxe da: Erdi-Arokotzat ala Renazimendukotzat artu bear ete-dogu “Linguae Vasconum Primitiae”-ren egillea? Renazimenduaren erdian ikusten dabenen bat be aurkitu dot. Detxepareren arloan, liburua inprentaratzen bakarrik ikusten dabela berak. Renazimendu aldetik esan deuste beste batek. Biak dira goimaillakoak gure irizlarien artean. Renazimenduaren indarrak eraginiko Erdiaro beranduko lora bat dala deritzaiot gure Detxepare. Dana dala, ikusiko dogu zer diñouskuen itxaroten gagozan irizlariei.

Zorionak emon bearrean gagoz emon deutzeenai. Mailla oneko liburuak etorriko e¡-dira gero. Barandiaran-Joxe Mielen La Tumba Sorta barri au asmau eta abialdia Vasca dator urrengokoa. Eta beste batzuk: Karrikaburu, Ayalde, eta beste euskal idazle on batzuen idazlanak.

Azken bako urteetarako bizitza opa deutzagu “TXERTOA” Sorta barriari, Euskal-Kulturaren onerako.

Azken kritikak

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Ibon Egaña

Amatu
Maite Lopez Las Heras

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Irati Majuelo

Kale gorriko umeak
Pier Paolo Pasolini

Ibai Atutxa Ordeñana

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Jon Martin-Etxebeste

Azken etxea
Arantxa Urretabizkaia

Mikel Asurmendi

Hamahiru ipuin
Luisa Carnes

Asier Urkiza

Ethan Frome
Edith Wharton

Nagore Fernandez

Hamahiru ipuin
Luisa Carnes

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Ipuina engainua da
Iban Zaldua

Jon Martin-Etxebeste

Poema liburu bat —irakurtzeko jarraibideak—
Angel Erro

Irati Majuelo

Hotza bazkatzen
Izaskun Igoa Jaimerena

Maddi Galdos Areta

Ganorexia
Iñaki Segurola

Asier Urkiza

Haurrek hitza
Lidia Txukovskaia / Lidia Zhukova

Nagore Fernandez

Artxiboa

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

2021(e)ko azaroa

Hedabideak