« Kontrabandoaren kronika polifonikoa | Norena da hitza? »
Ezpondetako pneuma / Manu Ertzilla / Bizkaiko Foru Aldundia, 1989
Ezpondetako pneuma Josu Landa / Argia, 1990-02-25
Edozein poesi libururen aipua egiteak berarekin interpretazioa dakar ezinbestean. Eta ez dugu ezkutatuko liburu honek eragozpen gaindigaitzak eskaintzen dituela inolako interpretazioa egiten hasi aurretik. Gu bezalako irakurleentzat behintzat, hots, grekeran eta antzinako hizkuntzekiko etimologian batere trebatu gabeko irakurleentzat. Manu Ertzillak, “Jakhintza Baitha” taldeko partaide den heinean, bere egiten ditu Federiko Krutwigek defendaturiko eredu linguistiko eta ortografikoa. Grekerazko hitzen ugaltasunak eta bere kabuz ulertutako etimologiazko ortografia bereziak (Leizarragaren oihartzun nabarmenaz kutsaturik), entelegaezin bihurtzen dizkigu poema asko eta asko (guri behintzat, berriz esanda). Berez elitekoa den euskal iralurlegoaren barruan poesi irakurlea azpielitea izaki, horren barruko beste azpielite batentzat (dozena pare bat pertsonarentzat, kalkula liteke) idazten duela dirudi. Eta egiazki tamalgarria da, entelegaezin diren poema horiek suposatzen duen hesia gaindituz besteren bila abiatuko direnak oso gutxi izango bait dira.
Aipatu hesiaz bestaldetik, oso arnas edo “pneuma” sakoneko poeta dugu Ertzilla, lehendik ere ezagutzen genuena. Geografia urbanoa eta mitologikoa (zentzurik estuenean) uztartzen ditu bere poemetan. Geografia imajinario horren barruan kokatzen du egileak bere burua, etsipenezko ikuspegi erdi nihilista dariola. Ikuspegi hori geografia berezi horretan gauzatzerakoan lortzen ditu Ertzillak bere iruditeria zoragarria eta berorren iradokizun aberatsak: gaueko erromes eta ibiltariak, hiltzorian dagoen nazioarekiko sentimendu mingotsak, hiriaren ingurune egokia dekadentzia izpiritu horretarako… Hizkuntz mugak gainditzen laguntzen duen boskarren irakurketaren ondoren, poeta trebe baten aurrean gaudela ezin uka.
Erbeste
Juan Garzia
Ibon Egaña
Utopiaren belaunaldia
Pepetela
Paloma Rodriguez-Miñambres
Haize begitik
Mikel Ibarguren
Maddi Galdos Areta
Bide bihurrietan
Elena Martinez Rubio
Asier Urkiza
Moebiusen ertzak
Garazi Kamio
Nagore Fernandez
Zainetatik zilarra
Nahia Intxausti
Paloma Rodriguez-Miñambres
Landura
Jose Luis Otamendi
Mikel Asurmendi
Harakinen alaba
Yurre Ugarte
Irati Majuelo
Clevesko Printzesa
Madame de La Fayette
Aritz Galarraga
Zaldi bat
Maddi Ane Txoperena
Joxe Aldasoro
Akabo
Laura Mintegi
Mikel Asurmendi
Mio marito deitzen zion
Joxean Agirre
Asier Urkiza
Nonahiko musika
Juan Kruz Igerabide
Nagore Fernandez
Barazkijalea
Han Kang
Maialen Sobrino Lopez