kritiken hemeroteka

7.247 kritika

Azken kritikak

« | »

Metxa esaten dioten agirretar baten ibili herrenak / Koldo Izagirre / Elkar, 1991

Agirrek Euzkadi merezi du Joxan Oiz / Euskaldunon Egunkaria, 1992-02-29

Mendeurren eta ospakizunez beteriko garaiotan, laster urtebete izango da 1990eko Gazteentzako Bilintx Literatur Lehiaketako obra sariduna plazaratu zela. Iazko udaberriarekin batera Koldo Izagirrek ezagutarazi bait zituen gerora oso ezagun bihurtuko ziren Nikola Agirreren pasadizuak, Metxa esaten dioten agirretar baten ibili herrenak.

Urtebete pasa da, kasik, eta denok gara agirretarrago. Geroztik bi argitalpen kaleratu eta hamaikatxo irakurleren zaletasun metxa piztu eta txukatu egin da, ase-ase eginda. Agirretar egoskorra hizpidera ekarri dute, dugu, makina bat aldiz oraindik kutsu olinpikorik ez zuen udaberri harrez geroztik. Paperetan, ordea, ez da gehiegitan ageri Izagirreren azken kumeari buruzkorik. Neronek sorturiko aitzakiari eutsi eta saiatuko naiz, beraz, “Metxari” buruz zerbait idatzita uzten, geratzen zaizkidan lerroetan.

Haurrekin kontuz ibili behar dela, ez zaiela gezurrik esan behar, gauza gordinegiak ez dietela onik egiten, ez dela komeni haurrek gauza hauek jakitea (sic) kontutan hartuta, gaztetxoentzako sailean argitaraturiko liburua adin guztientzako izateko tankera du; umore, ironia eta trajeria pixka batez gozaturik. Amaiur Gudalosteko telegrafista, Polikarpov Koadrilako xagu errusietako pilotua zein, besteak beste. Santoñako preso kanjeatu izandakoaren istorioak liluratu egin gaituzte.

Horren urruna ez den historia zein gaur egungo istorioak ageri zaizkigu bertan. Oroitzapen Historikoa zer den gogorarazi digu aguretu gabeko aitonaren oroimenak. Eguneroko errealitatea ere bai. Mami serioa azal gozoaz bildu du Izagirrek. Ohizko euskara aberats eta idazkera joria ez ezik, pasaitarrak ironia erabili bait du maisuki. Izagirre begiak irekitzen saiatu da, akaso, irribarrearen giltzarekin.

Umeei izkutatu behar zaizkien istoriook ez dira kontu berri Izagirrerengan. “Euzkadi merezi zuten” hartan agertzen zaizkigun pasadizu asko “Metxan” berreskuratu ditu. Esaterako, Euzkadi euzkotarron aberria dela umeei irakatsi eta gero, euskaldunon odolak ez zuela odolkiak egiteko ere balio, zioen Don Mateo Don Felix bihurtu du Izagirrek. Gerraosteko kultur zein giza errepresioa ageri zaigu berriro. Oraingoan, ordea, orduko lekukoa zaharturiko Metxa da. Oroimen freskoduna. Oroimena ez da ondo dihoakion gauza bakarra, ikusmena ere ondo dabilkio. Beharko. Egun ere zuzeneko lekukoa bait da. Begiak ixten ez dituena.

“Euskadi merezi zuten” hartan, estiloa ez zen hain erraza, umorea ez zen horrenbeste ageri. Hala ere, Txirritaren Donostialde hura isladatzen zuen liburu ederrak bere mailako oinordekoa izan du: Odon Elorzaren mundua grazia handiz isladatzen duen liburua.

Azken kritikak

Basa
Miren Amuriza

Peru Iparragirre

Gailur ekaiztsuak
Emily Brontë

Amaia Alvarez Uria

Julien Vinsonen hegaldia
Patxi Zubizarreta

Javier Rojo

Hausturak
Jokin Muñoz

Txema Arinas

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Aiora Sampedro

Katigatu ninduzun librea nintzena
Laura Uruburu

Joannes Jauregi

Ezagutzaren matazak
Emagin

Ibai Atutxa Ordeñana

Ez erran deus
Jon Arretxe

Estibalitz Ezkerra

Poesia kaiera
Idea Vilariño

Igor Estankona

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Javier Rojo

Poesia kaiera
Cesare Pavese

Igor Estankona

Iraumen
Alexander Martinez Iturria

Peru Iparragirre

Amek ez dute
Katixa Agirre

Javier Rojo

Munduko tokirik ederrena
Iñigo Aranbarri

Mikel Asurmendi

Artxiboa

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Hedabideak