kritiken hemeroteka

7.851 kritika

Azken kritikak

« | »

Argizariaren egunak / Anjel Lertxundi / Alberdania, 1998

Idazteko grinaz Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1998-09-12

Anjel Lertxundik nobelatik nobelara aldaketa ikusgarriak egiten ditu. Otto Pette idatzi ondoren, haren nobelagintzak beste bideak hartu ditu. Prosa sendotu egin da, jakinaraziz edo frogaraziz nobelagile izan nahi duenak prosa behar duela, berez obra oso bat sostengatuko bada. Baina prosa hori, liburu honetakoa behintzat, ez da prosa soil, bere burua zuritzen eta luzitzen duena, bere buruaren edergailu dena. Prosa horrek mundu bat dakar berekin; beste moduz adieraz ezin daitekeena seguru asko.

Argizariaren Egunak bitxia da izenburutik hasita. Zer adieraz lezake iraunkortasun eza argizariak baino hobeki? Argizariaren gainean idaztea, gerorako ezer ez uztea da. Antzeko irudiak errepikatu izan dira aspalditik hona, zentzugabekeriaren ikur eta seinaletzat joz gainera: “haizean idaztea”, “uraren gainean idaztea”, “elurraren gainean idaztea”. Denborari eta iraupenari idazketari baino garrantzi gehiago ematen dionak halaxe pentsatuko du. Baina idaztea ezer izatekotan, grina denez, denboraren gainetik dago bera, unearen zordun da, bere grina erregarri hori asetzeko. Eta berdin elurra edo ura edo haizea edo argizaria bada, idazteko toki.

Idazteko grina aipatuz batera, Breyten Breytenbach idazle hegoafrika etorri zait gogora. Kartzelan preso zegoelarik, bere zaindariek haren gogoa hautsi nahian, egunero folio zuriak ekartzen zizkioten eta gauean kendu. Breyten Breytenbacchek, hala ere, bete egiten zituen folio horiek, jakinik inork ez zituela irakurriko eta erreta amaituko zutela.

Anjel Lertxundiren pertsonaia ez dago kartzelan, dontsu-etxean baizik. Hori da ezberdintasuna. Izan ere, nobelak azken batean literaturari eta denboari buruzko gogoeta ugari baitakartza. Esan dezadan bidenabar denborari buruzko gogoetek heriotza nola ekidin dutela azken helbuur, heriore ihesi nahian.

Nire iritziz Anjel Lertxundiren azken nobela honek aurrekoak gainditzen ditu estiloan eta tonuan, nobelaren antolamenduan. Arrastoak ere ematen ditu, uler ditzagun idazlearen beraren nobelagintzako nondik norakoak.

Azken kritikak

Sekula ez liokete euli bati hegalik kenduko
Slavenka Drakulic

Irati Majuelo

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Asier Urkiza

Dama
Jon Gerediaga

Nagore Fernandez

Bihotz-begietan
Xabier Lizardi

Igor Estankona

Argiantza
Pello Lizarralde

Jon Martin-Etxebeste

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Txema Arinas

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Irati Majuelo

Empar Pineda Erdozia: gorputzak hala eskatua
Kattalin Miner

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Hasier Rekondo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Mikel Asurmendi

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

Nagore Fernandez

Bertute txikiak
Natalia Ginzburg

Asier Urkiza

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Maitane Legarreta Etxezarreta

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Jose Luis Padron

Artxiboa

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Hedabideak