kritiken hemeroteka

8.031 kritika

Azken kritikak

« | »

Hemeretzi ipuin / Hans Christian Andersen (Martxel Eguen) / Ibaizabal, 1997

Iraungo duten ipuinak Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1998-02-21

Euskaraz irakur daitezkeen libururik politenak beste edozein hizkuntzatatik itzulitakoak dira aspaldi honetan. Badakit zenbait euskalduni datu horrek ez diola ezer esaten, nahiago dutela euskarazko produzio propioari lotu, nor bere lurrari lotzen zaion bezala, inolako goi-asmorik gabe. Egia esan, ez zait gaizki ere iruditzen delako joera hori, euskarak irakurleak behar baititu. Baina hobea litzateke irakurle jakitunak balitu era berean, alegia erdal hizkuntzetako literaturaren jabe, haietan baitaude gaurko eta aspaldiko maisuak. Tamala litzateke, gainera, itzulpegintzan egiten ari den ahalegin neketsua alferrik galduko balitz, irakurlerik ezean. Badakit, hortik zehar dabilen libelo famosoan, euskarari berari leporatzen zaizkiola itzulpen zailaren hobenak, eta ez euskaldunari. Hori beste kontua da, ordea, zerikusirik ez duena ez literaturarekin ez euskararekin. Gehiago esango nuke, egiten duen diagnosi modukoak ez du zerikusirik errealitatearekin.

Itzulpen politak atera baitira aspaldi honetan. Eta baieztapen hori frogatze aldera, irakurtzea betserik ez Andersenen Hemeretzi ipuin hauek. Izenburuak ematen dit hozkia, zenbakiaren inpertsonaltasun eta hotzak gogogabetu egiten bainau gehienetan. Nik ditudan bertsioetan ohikoagoa da ipuin baten izenburua jartzea bilduma osoaren erakusle eta adibide: Urretxindorra, esaterako, apalean ondo gordeta daukadan alemanierazko edizioan bezala. Baina ez gara hemen hasiko kargu ematen Martxe Eguen zomorropean ezkutatzen diren itzultzaileei, lan polita egin baitute. Andersenenak, dena dela, ipuin ezagunak dira. Gaur arte iraun dute eta hori seinale ona da; esan nahi du ipuinak ez direla nolanahikoak. Zenbat ipuin dira bidean geratu direnak? Zenbat euskal ipuin zahar galdu dira, inork jaramonik egin ez dielako, bazter batean ahazturaren hautsak eta pipiak janda? Guk Azkue eta abar izan ditugu, baina ez Andersenik, ipuinari bere duintasuna emateko. Ez baita bakarrik jasotzea: lantzea ere bada, bizi berria ematea, literatura egitea, azken finean.

Hemeretzi ipuinetatik aukeran ondorengoak hartuko nituzke, nire bilduma pertsonalean toki ederra irabazia baitute: Urretxindorra, Sirenatxoa, Ahatekume itsusia, Beruenzko soldadu irmoa… Horiek izan dira (berriz) irakurri ditudan aurrenak.

Azken kritikak

Landura
Jose Luis Otamendi

Maddi Galdos Areta

Samuel eta Slawo
Karlos Linazasoro

Aitor Francos

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

Jose Luis Padron

Liztor mutanteak
Santi Leone

Mikel Asurmendi

Landura
Jose Luis Otamendi

Jon Martin-Etxebeste

Amaren heriotzak libreago egin ninduen
Mari Luz Esteban

Mikel Asurmendi

Feminismoa denon kontua da
Bell Hooks

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Jon Martin-Etxebeste

Ekaitza eta beste 34 ipuin
Kate Chopin

Amaia Alvarez Uria

Desertuan behatxuloa
Anjel Lertxundi

Ibon Egaña

Araka ditzagun gure bazterrak
Askoren artean

Jon Martin-Etxebeste

Kandelikara
Harkaitz Cano

Peru Iparragirre

Zoonomia
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Itzalen distira
Arrate Egaña

Hasier Rekondo

Artxiboa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

2021(e)ko azaroa

2021(e)ko urria

Hedabideak