kritiken hemeroteka

7.202 kritika

Azken kritikak

« | »

Zapataren oihana / Iñigo Aranbarri / Susa, 1997

Mexikoren magia Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1997-06-28

Zapataren oihana Mexikoko hegoaldean dago gutxi gora-behera, La Candonan hain zuzen, eta haraino joan zen Iñigo Aranbarri, EZLN-koek gonbidatuta, oihanean bertan bildu baitzituzten lagun asko, beren asmoak eta politika azaltzeko. EZLN-koak “zapatistak” dira, oso ezagunak egin ziren duela urte batzuk, oihanetik irten eta herri bat hartu zutenean. Harrezkero, haien buru edo egiten duena, “Markos Komandantea”, ospearen lorearen usaina aditu zuen, komunikabideek lagunduta noski.

Iñigo Aranberrik La Candonara egindako bidaia kontatzen digu. Oaxaca-tik hasita, munduko hiririk ederrena egilearen hitzetan. Han autobus bat hartu eta hegoaldera joango da. La Candonarekikoak egin ondoren iparraldera berriro, Mexiko D.F.-ra, eta hor amaitzen da bidaia, eta horrekin batera liburua.

Niri gustagarria egin zait liburua. Idazketa du erakargarriena: esaldi laburrak, zehatzak, zorrotzak, baina era berean lasaiak. Barojak ere halaxe idazten zuen. ¡Barojak! Ez da galtzen erretorika hutsaletan, subjetibitate alferrekoetan, gogoeta errepikakorretan. Esan behar duena esaten du, behar diren hitzak erabiliz, ez gehiago eta ez gutxiago: hitz justuak. Polita da autobusean sartuta dagoelarik, handik ikusten duenaren deskribapena, poetikoa neurri handian. Izan ere, liriko askoa da liburua, ez soilik deskribapenetan. Giroa esango nuke dela hartaratzen duena. Giro berezia Mexikokoa: ele zaharrak, legendak, mitoak, ametsak, hildakoekiko begirunea eta neurri berean biziekiko larderia… Magiaren laino artetik sortua dena, edo ia dena. Istorioa ugari kontatzen ditu egileak, bidaiarenarekin nahasten ditu. Horregatik da liburu hau bidaia xoilaren kontaera baino zerbait gehiago. Literatura dago, eta ona, liburu borobil honetan, erreportaiaren eta saiakera antropologikoaren artekotza har daitekeena.

Iñigo Aranberrik, dena dela, ez du ahazten zerk bultzatu zuen Lacondanara joatea. EZLN-ko kongresu edo biltzarra deskribatzen digu, haien ahots bihurtzen da gurera denean. Ironia ere badago, noski; ironia biguin eta inozoa batzuetan, berak badakiela non den, nondik etorria den, adierazteko balio duena. Sentiberatasuna ere bai, egilea bera liluratuta utzi duten pertsonekikoa. Eta lilura hori ondo azaltzen daki, kutsatzeraino nonbait.

Azken kritikak

Film zaharren kluba
Alberto Ladron Arana

Aiora Sampedro

Errepidean
Jack Kerouac

Joannes Jauregi

Neguko argiak
Irati Elorrieta

Ibon Egaña

Ez erran deus
Jon Arretxe

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Aritz Gorrotxategi

Munduko tokirik ederrena
Iñigo Aranbarri

Peru Iparragirre

Kartzelako gutunak Sophie Liebknechti
Rosa Luxemburg

Amaia Alvarez Uria

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Itxaro Borda

Ia hemen
Juanjo Olasagarre

Alex Uriarte Atxikallende

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Estibalitz Ezkerra

Inor ez delako profeta bere mendean
Asier Amezaga

Javier Rojo

Neguko argiak
Irati Elorrieta

Iratxe Retolaza

Ekaitza urrun
Joanes Urkixo

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Yannis Ritsos

Aiora Sampedro

Artxiboa

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Hedabideak