kritiken hemeroteka

7.544 kritika

Azken kritikak

« | »

Laudanoa eta sutautsa / Edorta Jimenez / Txalaparta, 1996

Itsasoaren mira Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1996-05-18

Edorta Jimenez mundakarrak sei ipuin bildu ditu liburu honetan, izenburu irudikor baten pean. “Laudanoa eta sutautsa”k gogora ekartzen du Mendez Ferrinen beste hura. Seirak, esango nuke, ezberdinak dira estiloz, egituraz eta helburuz. “Itotakoen arrastoa”, azkena, istorio hits iluna, Herioren zantzuak nonahi. Idazkera naturala, sueltoa, herri-tankerakoa. Itxurazko sinplezia horren azpian ezkutaturik tragedia bat kontatzen du Edorta Jimenezek: senarra ustekabean, Patuak hala aginduta, hiltzen duen emaztearena. “Epopeiak”, istorio epikoa da. Gerra osteko anarkistak galeran. Hori dakarkigu oroimenera. Biziak bizirik eta hildakoak hilik, horren lekukotza. Estilo aldetik bihurria, nor bere buruarekin aritzen denean bezala, dena inguru-minguru eta jira-buelta.

Baina liburuko narraziorik osatuen eta landuena, liburuari berari izena ematen diona dugu. Aipatu dut lehenago ere, izenburuaren ederra. Kronika moduan idatzita dago. 1912ko Bilboko egunkariek ekarri zuten albiste baten hariari tira, ea zer aurkituko. Narratzaileak, bere hotzean, detektibearena egiten du, poliki-poliki, zantzu bat hemen, lorratz bat han, egunkariek ekarri ez zutena osatzen du. Doinuak eta orduko gertaerei buruzko aipamenak, egunkarietatik hartutako zatiek, egiaren antza ematen diote kontaerari. Idazkera ere, sujerikorra da, objetibo antza. Fantasia eta errealitatea biak nahasian.

Historia, gure Erdi Aroko historia, agertzen zaigu liburuko lehen ipuinean, “Akitaniatik datorren berba berria” izenburudunean hain zuzen. Edorta Jimenezek betidanik erakutsi du historiarekiko interes berezia, bai ageriko eta bai ezkutuko historia, biak gustatu zaizkio. Ipuina, estilo ariketa da. Kontatzeko modua, poesiaren eta prosaren artekoa, Erdi Aroa bezain lanbrotsua. Erdi Aroa ere agerian, “Itsasoa sutan” izeneko ipuinean. Fabula kutsukoa, bestalde, “Zerutik ifernura”. Irudimenak hegan, sentsualtasuna sentiberatasuna bainoago han-hemen, istorio hunkigarria eginez.

Liburu polita da, oro har, estilo indar handiko eta sendoa erakusten duena. Biziak eta hilak soka-dantzan irudikatzen ditu, bizitza horixe besterik ez dela esanez bezala. Itsasoa inoiz ez ahaztua, izan ere, Edorta Jimenez itsasgizona da ia. Saiatu da itsasoa bere testura ekartzen, han dena kabituko ez bazaio ere. Ahaleginak merezi izan du honakoan, “Atoiuntzi” aspaldiko hartan bezalaxe.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Ibai Atutxa Ordeñana

Poesia kaiera
June Jordan

Aiora Sampedro

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Igor Estankona

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak