kritiken hemeroteka

7.877 kritika

Azken kritikak

« | »

Laudanoa eta sutautsa / Edorta Jimenez / Txalaparta, 1996

Itsasoaren mira Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1996-05-18

Edorta Jimenez mundakarrak sei ipuin bildu ditu liburu honetan, izenburu irudikor baten pean. “Laudanoa eta sutautsa”k gogora ekartzen du Mendez Ferrinen beste hura. Seirak, esango nuke, ezberdinak dira estiloz, egituraz eta helburuz. “Itotakoen arrastoa”, azkena, istorio hits iluna, Herioren zantzuak nonahi. Idazkera naturala, sueltoa, herri-tankerakoa. Itxurazko sinplezia horren azpian ezkutaturik tragedia bat kontatzen du Edorta Jimenezek: senarra ustekabean, Patuak hala aginduta, hiltzen duen emaztearena. “Epopeiak”, istorio epikoa da. Gerra osteko anarkistak galeran. Hori dakarkigu oroimenera. Biziak bizirik eta hildakoak hilik, horren lekukotza. Estilo aldetik bihurria, nor bere buruarekin aritzen denean bezala, dena inguru-minguru eta jira-buelta.

Baina liburuko narraziorik osatuen eta landuena, liburuari berari izena ematen diona dugu. Aipatu dut lehenago ere, izenburuaren ederra. Kronika moduan idatzita dago. 1912ko Bilboko egunkariek ekarri zuten albiste baten hariari tira, ea zer aurkituko. Narratzaileak, bere hotzean, detektibearena egiten du, poliki-poliki, zantzu bat hemen, lorratz bat han, egunkariek ekarri ez zutena osatzen du. Doinuak eta orduko gertaerei buruzko aipamenak, egunkarietatik hartutako zatiek, egiaren antza ematen diote kontaerari. Idazkera ere, sujerikorra da, objetibo antza. Fantasia eta errealitatea biak nahasian.

Historia, gure Erdi Aroko historia, agertzen zaigu liburuko lehen ipuinean, “Akitaniatik datorren berba berria” izenburudunean hain zuzen. Edorta Jimenezek betidanik erakutsi du historiarekiko interes berezia, bai ageriko eta bai ezkutuko historia, biak gustatu zaizkio. Ipuina, estilo ariketa da. Kontatzeko modua, poesiaren eta prosaren artekoa, Erdi Aroa bezain lanbrotsua. Erdi Aroa ere agerian, “Itsasoa sutan” izeneko ipuinean. Fabula kutsukoa, bestalde, “Zerutik ifernura”. Irudimenak hegan, sentsualtasuna sentiberatasuna bainoago han-hemen, istorio hunkigarria eginez.

Liburu polita da, oro har, estilo indar handiko eta sendoa erakusten duena. Biziak eta hilak soka-dantzan irudikatzen ditu, bizitza horixe besterik ez dela esanez bezala. Itsasoa inoiz ez ahaztua, izan ere, Edorta Jimenez itsasgizona da ia. Saiatu da itsasoa bere testura ekartzen, han dena kabituko ez bazaio ere. Ahaleginak merezi izan du honakoan, “Atoiuntzi” aspaldiko hartan bezalaxe.

Azken kritikak

Begiak zabalduko zaizkizue
Irati Jimenez

Anjel Lertxundi

Totelak
Fermin Etxegoien

Anjel Lertxundi

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

Anjel Lertxundi

Borrokalari transgeneroak
Leslie Feinberg

Irati Majuelo

Totelak
Fermin Etxegoien

Ibon Egaña

Motx-motxean
Juan Kruz Igerabide

Karla Fernández de Bengoa Vázquez

Mamu eratortzeko moduak
Juanjo Olasagarre

Asier Urkiza

Udaberria sutan
Joxemari Iturralde

Nagore Fernandez

Ez dakit zertaz ari zaren
Ana Malagon

Paloma Rodriguez-Miñambres

Nikole bijotzekua
Edorta Jimenez

Mikel Asurmendi

Bihurguneko nasa
Uxue Apaolaza

Irati Majuelo

Euri zitalari esker
Itxaro Borda

Amaia Alvarez Uria

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Hasier Rekondo

Ogia eta zirkua
Irati Jimenez

Paloma Rodriguez-Miñambres

Artxiboa

Abendua 2021

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Hedabideak