kritiken hemeroteka

7.243 kritika

Azken kritikak

« | »

Loitzu herrian uda-partean / Luis Mari Mujika / Erein, 1993

Gerra garaia Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1993-12-24

Nobela honekin Luis Mari Mujikak Txomin Agirre Saria irabazi zuen iaz. Kuriosoa da baieztatzea, baina aspaldi honetan ugaltzen ari dira gerra garaiko nobelak. Martin Ugaldek idatzi duen nobela, aurtengo Txomin Agirren sariaren irabazle egokitu dena, gerra ondorengo istorioetan murgiltzen da. Biek ala biek herri txiki bat aukeratu dute, batak Loitzu, Andoain, besteak, eta herri horietako giroa dakarte nobelara. Lehen, gerrako istorioek Auspoa sailean besterik ez zuten lekurik. Biografiak ziren, memoriak, naturaltasunez eta bizitako esperientziak eman ohi duen indarrez kontatuak. Luis Mari Mujikarena ez da ez biografia, ez memoria liburua, nobela baizik. Pertsonaiak eta beren ingurua asmatuak dira, nahiz eta irakurri ondoren pentsa daitekeen gertatutako errealitate batekin zerikusirik baduela. Ezin da bestela izan, Luis Mari Mujikak ez baitzuen gerra bizi, baina, beste askok bezala, entzungo zituen hor hemen makina bat pasadizo eta kontu.

Interesgarria da nobela hau. Ez nuke esango nobela egiteko modua berria denik, Andu Lertxundik idatzitako “Hamaseigarrenean aidanez”en antz handiagoa baitu, kontatzeko era ikusita, Garcia Marquezen “Crónica de una muerte anunciada”rena baino. Ohiturazko nobelen edo kostunbristen sailean sartuko nuke, nik, baina badakit egileak nahiago duela “errealismo majiko”arenean sailkatu berea. Dena dela, nobela honek badu zer aipatua. Ez da nobela guztiz lineala eta ikuspegi bakarrekoa. Nobelaren argumentoa daramaten pasarteekin batera, gerra inguruan kokatuak, badira beste batzuk, gaurrengo egoera deskribatzen dutenak. Bi tempo horien artean harreman zuzena dago, batak bestea dakar, eta esan beharra dago, pasarte moderno horiek oso politak dira, hunkigarriak neurri handian.

Beste kontaketan, nobelaren funtsa osatzen duten pasarte edo kapituluetan, ondo deskribatutako dago herri txiki bateko giroa: pertsonaien arteko liskarrak, ezinikusiak. Elkarrizketak, hori bai, batzutan esajeratuak dira, esan nahi dut, ez direla oso sinesgarriak gertatzen. baina, beste batzutan, badute freskotasuna. Arinak dira, nobelaren tonu orokorrarekin bat datozenak. Pertsonaien arteko bereizketa (onak eta txarrak) koerentea iruditzen zait nobelaren planteamenduarekin; esan nahi dut, ez dela konplikatua bat ere. Eta gustora irakurtzen da. Nahikoa, dena dela, lehen nobela izateko.

Azken kritikak

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Aiora Sampedro

Katigatu ninduzun librea nintzena
Laura Uruburu

Joannes Jauregi

Ezagutzaren matazak
Emagin

Ibai Atutxa Ordeñana

Ez erran deus
Jon Arretxe

Estibalitz Ezkerra

Poesia kaiera
Idea Vilariño

Igor Estankona

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Javier Rojo

Poesia kaiera
Cesare Pavese

Igor Estankona

Iraumen
Alexander Martinez Iturria

Peru Iparragirre

Amek ez dute
Katixa Agirre

Javier Rojo

Munduko tokirik ederrena
Iñigo Aranbarri

Mikel Asurmendi

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Goizalde Landabaso

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Aiora Sampedro

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Joannes Jauregi

Leuropa
Pablo Sastre

Aritz Galarraga

Artxiboa

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Hedabideak