kritiken hemeroteka

7.544 kritika

Azken kritikak

« | »

Roke txikia / Guy de Maupassant (Jesus Mari Mendizabal) / Erein, 1992

Krimen baten kronika Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1993-01-23

Guy de Maupassant izan da XIX mendeko idazleen artean ipuingintzaren teknika ederkien menderatu duena. Arlo horretako maisutasuna aitortu zioten garaiko frantziar idazleek zein kanpokoek, batez ere errusiarrek, eta horien artean Turgenievek. Asko idatzi zuen eta, esaterik badago, asko ere bizi izan zen. Bizitzea gertutik jarraitzetik atera zituen ipuinak idazteko pertsonaiak, egoerak, pasadizoak, gaiak. Ugariak dira azken hauek, pertsonaiak ere modu eta klase askotakoak diren modura: galaiak, aspaldi bateko jauntxo ondo hezi eta aberatsak, dirua emakumeetan xahutzen zutena alegreki; giro erruraleko ugazaba lurjabeak, nekazarien artean bizi eta haien ardura morala beren gain hartua zutenak; gerrako istorioak, eta horietan nabari da militarrei eta haiek islatzen zuten pentsamenduari buruz zuen gorrotoa. Naturalismo izenarekin ezagutu izan den eskolan sartu bazuten ere, sailkatze horretatik aldegiten du askotan, fantasiazko munduak uztartuz errealitate askotan sumin batekin. Hala ere, ipuin gehienetan ez zaio falta umorea, edo ironia.

“La petite Roque” krimen baten istorioa dugu, herri txiki batean gertatua, eta bi planotan kontatua. Lehenean, “drame paysan” horretako pertsonaiak agertzen zaizkigu: postari alaia, Roque txikia, neskatila bat, hilik aurkitzen duena sasitzan; Renardet alkatea, gizon odolbero eta oldakorra, Napoleonen urteetako ametsetan geldia erlojua; eta herriko baserritar eta nekazariak, haien konformismoa eta fatalismoa krimenaren aurrean. Bigarrenean, hiltzailearen gogoetak azaltzen dizkigu, haren damuak, haren barreneko harjatea, haren kezkak, haren aitortza. Hitchcock ezagutu izan ez bagenu, esan genezakeen lasai asko Maupassant dela suspensearen maisu. Irakurleak badaki zein den hiltzailea, bigarren zatia hasten denean, baina hala ere ezin du liburua baztertu, narrazioak tentsioa sortu baitu haren adimenean, idazleak bere kontatzeko moduarekin jarria baitu irakurle gaixoa hiltzailearen lekuan; hiltzailearen burutazioak irakurlearenak bihurtu ditu.

Jesus Mari Mendizabalek testu gozo bat, baina inondik ere ez leuna, eskaintzen digu, onomatopeiez betea, plazerez, ia jolastuz bezala, irakurtzen dena. Baina zerbait azpimarratzekotan hori da elkarrizketei ematen dien bizitasuna. Sinesgarriak eta hurbilak egiten ditu Maupassanten pertsonaiak.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Ibai Atutxa Ordeñana

Poesia kaiera
June Jordan

Aiora Sampedro

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Igor Estankona

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak