kritiken hemeroteka

7.850 kritika

Azken kritikak

« | »

Txantxa. Quick / Patxi Zubizarreta / Erein, 2006

Anabasa garaikidea Josu Lartategi / Deia, 2007-01-05

Literatura modernoa, garaikidea, berritzailea, apurtzailea, esperimentala eta abar oreka arriskutsuan bizi da; fondoaren eta formaren arteko kulunka beti hauskorrean, beti arriskutsuan. Irakurlearen jarrerarekin ere egin ohi du topo literatura mota horrek; gogoa izan behar delako aurrez aldekotasun txikikoa denari heltzeko. Irakurlearen jokabidea dator hurrena; onespenik eza sorkuntza-lan jakin hori ez aditzetik etor liteke, baina baita deserosotasun pertsonaletik ere, ez baitut ezer berria esaten aipatuz gero irakurle askok ohiko bizitza grisetik aldenduko dituzten istorio multikoloreak bilatzen dituztela. Sakonean denok egiten dugulakoan nago. Edonola ere, deseroso sentitzea, ezinegona piztea, gure mamuei aurre egitea (edo aurrez aurre ikustea behintzat)… hori guztia ere literatura betearen eginkizuna da, artea den bezainbatean. Patxi Zubizarretaren lan hau hortxe ikusten dut, esparru ez oso gozo batean; ez guretzat ez agian berarentzat ere. Baina, literatura moderno onenean bezala, Patxi Zubizarretarik ez da; zentzu batean idazlerik ere ez da. Hemen den gauza bakarra ahots-polifonia da, pertsonaien euren ahotsak, beren narraskeria, sinplekeria, edertasun-izpi (gutxi), beldur eta anabasa mental guztiekin. Gure anabasa, azken finean. Eta irakurleak, beraz, ahalegin berezia egin behar du, halakoetan ohikoa den bezala, bera parte den gizartearen zati desatsegin horri begi egiteko.

Txantxa. Quick hau, egia esan, ez da esperimentala, ez apurtzailea, ez berritzailea… bai ordea garaikidea eta, noski, modernoa. Gizarte moderno (eta urbano, nagusiki) honen gaur-gaurko mamu batzuk jorratzen ditu: telebistako zaborra, zelatatze-kamerak, maila ertain-altuko bikoteen gazi-gozoak, internet, mundu horri begira dagoen maila baxuagoko jendea, jubilatuen mundu-perspektiba zaharraren krisia… Gai askori oratzen dio, egia. Eta bere laburrean aski trinkoa da.

Liburuaren kontrazalean eleberri korala dela argitzen digute, eta bizkarrezurra agerian utzi; txarto egina. Inpresio burtzoragarriak erabatekoa behar zuen. Baina, dirudienez, ez ziren irakurleez guztiz fido. Eta ez da harritzekoa, kostatu egiten baita firu lausoari jarraitzea, desatsegin egiten zaizkigun gauzak, pertsonaiak, jarrerak, ekintzak eta egoerak irenstea. Hori baino gehiago: gauzak nola kontatzen diren ez da liserierraza (grabazio errealaren estiloa, hari mentala, elkarrizketa hutsa, perspektiba bakarra…), aldaketa asko espazio txikian datozelako. Anabasa aztertu du idazleak, nola eta anabasaz lagundua. Esandakoa, ez dela samurra fondoari forma egokia bilatzea.

Azken kritikak

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Asier Urkiza

Dama
Jon Gerediaga

Nagore Fernandez

Bihotz-begietan
Xabier Lizardi

Igor Estankona

Argiantza
Pello Lizarralde

Jon Martin-Etxebeste

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Txema Arinas

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Irati Majuelo

Empar Pineda Erdozia: gorputzak hala eskatua
Kattalin Miner

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Hasier Rekondo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Mikel Asurmendi

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

Nagore Fernandez

Bertute txikiak
Natalia Ginzburg

Asier Urkiza

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Maitane Legarreta Etxezarreta

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Jose Luis Padron

112 poema biziari hegalak jartzeko
Begoña Abad de la Parte

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Artxiboa

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Hedabideak