kritiken hemeroteka

7.408 kritika

Azken kritikak

« | »

Zazpi urkatuak / Leonid N. Andreiev (Jose Morales) / Alberdania / Elkar, 2006

Gizakiaren alde ilunak Alvaro Rabelli / El País, 2006-10-30

Nikolaievitx Andreiev, (Orel, 1871-Mustamaggi, Finlandia, 1919), idazle errusiarraren lanak bat datoz XIX. eta XX. mendearen hasierako Errusiako literaturaren urrezko aroarekin. Gorkiren gustukoa eta Txekhoven jarraitzaile sutsua izen zen Andreievek eragin handia izan zuen Errusiako gizartean. Eleberrigilea eta ipuingilea ere, honetan bertan, ipuingintzan, benetako maisu lanak erdietsi zituen. Sinbolismo errusiarreko idazle nabarmenetako bat izatera heldu zen. Bere lanetan pertsonaien barne bizitza eta gogo-aldartea nabarmentzen zituen, pertsonaien alderdi psikologikoa.

Erritmo motelaz, bere pertsonaiek munduan dihardute, itxuraz, ezer gertatuko ez balitz bezala, pathos tragikotik irteterik ez balute bezala. Baina itxurako mundu geldo horren azpian salaketarik zorrotzena ezkutatzen da. Andreievek ez zuen ezkutatzen bere lanen kutsu politikoa, tzarismoaren kontrakoa erabat. Heriotza zigorraren aurka azaltzeak, ekintzaile politikoak pertsonaia nagusi bihurtzeak eta zernahi sistemetatik kanpoko jendearen bizimodua erretratatzeak agerian ipintzen du Errusiako tzarren aurkako jarrera, baita agerian ipini ere sasoiko errusiar erregimen zaharraren eta gizartearen krisialdi sakona.

Jose Morales itzultzaileak Klasiko Unibertsalen bildumarako euskaratu duen Zazpi urkatuak bildumak Andreieven hiru ipuin luze dakartza: izenburu bereko “Zazpi urkatuak”, “Ilunpeak” eta “Espektroak” izenekoak. Ezberdinak izan arren, ezaugarri komunei eusten diete; hau da, denetan tonu ezkorra ageri-agerikoa da; gaien aldetik ere denetan bakardadea, erotasuna, heriotza eta beldurra adierazten duten ideia eta egoerak presente daude oso. Heriotza zigorraren kontrako salaketa gordina dugu, pertsonaiak heriotzara eramaten dituzten arrazoiak aztertu baino egileak banan-banako erretratu zehatza egiten digu, kondenatuen barne munduan murgilarazten gaitu hurbil dagoen heriotzaren aurrean zer sentitzen den jakin dezagun. “Ilunpeak” ipuinak, berriz, prostituzio munduan barneratu eta ekintzaile politiko baten konbikzio eta sinismenak kolokan jartzen ditu. “Espektroak”, azken ipuina, zorotasunaren gaineko hausnarketa dugu. Bilduma honek beti harrigarria zaigun errusiar literatura gozatzeko beste aukera paregabe bat ematen digu.

Azken kritikak

Afrikanerrak
Eneko Barberena

Joannes Jauregi

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Aiora Sampedro

Urre urdinaren lurrina
Jurgi Kintana

Aritz Galarraga

Zeldak
Elena Olave

Alex Uriarte

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Iratxe Esparza

Iturria
Unai Elorriaga

Javier Rojo

Sorginak, emaginak eta erizainak / Emakumezko sendalarien historia bat
Barbara Ehrenreich / Deirdre English

Irati Majuelo

Ene herri txikia
Gaël Faye

Hasier Rekondo

Andrezaharraren manifestua
Mari Luz Esteban

Javier Rojo

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Amaia Alvarez Uria

Itzuliz usu begiak
Anjel Lertxundi

Joannes Jauregi

Iturria
Unai Elorriaga

Aiora Sampedro

Zeldak
Elena Olave

Javier Rojo

Susmaezinak
Itxaro Borda

Estibalitz Ezkerra

Artxiboa

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Hedabideak