kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Izua / Lydia Flem (Joxan Elosegi) / Alberdania, 2006

Izuaren baitan Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2006-09-29

“Panique” da frantsesez, eta frantses hitz horrek badu euskarazko “izuak” ez duenik; baita gaztelerazko “pánico”k ez duenik ere. Zerbait gehiago da nire iritzian, baina hizkuntza bakoitza den bezalako da eta horrek ez du bueltarik, ez ezker-eskuin, ez eskuin-ezker, nahi bada. Nola izualdi bat deskribatu, haren igurtzia sentitu izan gabe? Nola hitz egin maitasunaz, haren besarkada larruan sekula izan gabe? Baina kontu ezberdinak dira, maitasuna eta izua, kontu ezberdinak dien bezala gorrotoa eta bekaizkeria. Sentimenduak ez dira emozioak, eta emozioak ez dira sentimendu, haietatik tira eginez, luzatzen eta handitzen ditugun arren. Hori uste zuen behintzat Spinoza lagunak. “Hiriko espazioetako hersturaren berri ez dakienak ezin du argi gorriaren aurrean emaniko segundoetako izuaren tamaina neurtu”. Jatorriz “l’angoisse” esaten da. Eta lehengoa gertatzen zait; ez dakit frantsesezko “angoisse” hitzaz deskribatu nahi dena euskarazko “herstura” hitzaz deskriba ote daitekeen. Badakit itzultzaileak barre egingo duela honako lerroak irakurtzean, beak ere gogoeta egingo zuen horretaz.

Emakume batek bere izualdien berri ematen digu, ordutik ordura, eta batzuetan minututik minutura, izuaren egunerokoa idatzi nahiko balu bezala. Batzuetan Raymond Carverren poema ezagun hura etortzen da gogora, liburuko lerroak irakurri ahala. “Gauez lo egiteko izua. Gauez lo ez egitekoa”.

Bakoitzak geure izuak ditugu, baina oso zailak izaten dira, gehienetan, izuok ulertzen, are zailagoa, besteei adierazten. Horretan saiatzen da Lydia Flem idazlea, eraso egiten dioten izuen kontua ematen. Museotan, aireportuetan, eguneroko bizitzan arnasa galarazten dion izua esaten du; denboraren aurrean duen izua oihukatzen du, barnean daraman izua gordetzen du. Denborarekin, eta denboraz, izuak hersturaren aurpegia janzten baitu. “Egun hartan, denboraren ordea hartu zuen hersturak”. Emozio zehatz batzuk eta haien ondorioak kontatzen ditu. “Hiltzeko izua, Gehiegi bizitzeko izua”. Carver da, baina izan zitekeen Lydia Flem. Bien izuak gurutzatu egiten baitira, gure irudimenean.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak