kritiken hemeroteka

7.044 kritika

Azken kritikak

« | »

Inon izatekotan / Juan Luis Zabala / Susa, 2006

Hezurrik gabeko gorputza Igor Estakona / Deia, 2006-05-30

1984an hasitako eguneroko sano berezi bateko apunteekin osatutako “Inon izatekotan” honek Juan Luis Zabalaren intimitatean sartzeko aukera ematen digu, sortzailearen gora-beheren zirriborro bat ikusteko bai behinik behin. Poemategi, nobela edo ipuin bilduma baten aldean kontsistentzia gutxiago dauka, baina egia literarioa eta pertsonala hemen daude eskura, inon izatekotan.

Iritzia, landutako pieza eta uneko sentsazioa, hiru osagai horiek ematen diote trinkotasuna fantasmen antzera hezurrik ere ez duen koaderno honi.

Iritziari buruz hara zer dioskun azkoitiarrak berak —edo zer esan zion bere buruari, 1988ko apirilak 15ean—: “Gai batzuetan —gehienetan esango nuke, denetan ez izatekotan ere— iritzia inperfekzio seinaletzat jotzen dut. Iritziari pertsonak erakustez gerotan lotsaz erakutsi beharko lukeen akats espirituala deritzot. Iritzia duenak onenak eman ditu, jai du, bereak egin du”. Horregatik behar bada, “Inoz izatekotan”eko iritzi zenbait galdera ikurrarekin daude pausaturik, efimeroak dira, iritzi guztiak diren legez. Barnekoak eta unibertsalak. Momentukoak. Baina irauteko sortuak.

Landutako piezei dagokienez —2006ko martxoaren 1eko “Desegokitua”, 2001eko abenduaren 1eko “Euria ari du” edo liburua han hemenka zipristintzen duen poesia— horiek ere ipuin, mikroipuin edo poema bereziak dira, gogoratzen ez dugun mugimendu zakar baten ondorioz koaderno literario baten gainera eroritako kafearen hondarrak. Horregatik dute zuzenean kontatutakoaren freskotasuna eta urteetako naftalinaren kiratsa: ederrak dira, damutzeko modukoak dira. Bizitza osoko kezken eta ahalegin estilistikoen berri ematen digute.

Sortzailearen unean uneko sentsazioak ere aipatu ditugu, hirugarrenik. Pipiren “urgentzia literarioa” kezka estetikoari gailentzen zaionean idatzitako zatiez ari gara. 2001eko martxoan idatzitako hau adibide bat baino ez da: “Zirrara eragiten du auto-hilerri batean, ezustean, ibiltzen zen garaian ezagututako auto batekin topo egiteak”. Eta indefinizio horretan, “zirrara” hitzaren bitartez erdizka deskribatua, denok inoiz sentitu dugun zerbait barruntatzen da.

Finean, gauza asko izan daitezke literatura, eta azertu itzela da liburu hau, literaturaren azpiko korronteen berri ematen digulako. Idazlea lehendik ere errespetatzen genuen, baina plazer bat izan da pertsonarekin egotea.

Azken kritikak

Erreka haizea
Sonia González

Aiora Sampedro

Bakartasunaz bi hitz
Filipe Bidart

Aritz Galarraga

Pelegrinak
J.E. Urrutia Capeau

Hasier Rekondo

Errukiaren saria
Iñaki Irazu

Alex Uriarte Atxikallende

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Estibalitz Ezkerra

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Mikel Asurmendi

Zuloa
Xabier Gantzarain

Peru Iparragirre

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Ibon Egaña

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Javier Rojo

Gerra txikia
Lander Garro

Roberto Moso

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Amaia Alvarez Uria

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

Joannes Jauregi

Epailea eta haren borreroa
Friedrich Dürrenmatt

Aiora Sampedro

Bioklik
Asel Luzarraga

Iratxe Esparza

Artxiboa

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Hedabideak