kritiken hemeroteka

8.031 kritika

Azken kritikak

« | »

Negutegia / Ixiar Rozas / Pamiela, 2006

Aitzakiatzat, bidaia Aritz Galarraga / Gara, 2006-05-29

Bidaia aitzakia bezala. Emik Berlindik abiatzen duena. Dedek, Bartzelonatik. Biek ere Omar lagunaren eskutitza jaso eta Gorgona irla dute helburu. Hobeto esanda, Omar bera dute helburu. Baina garrantzi gutxi du bidaia horietan zehar gertatzen denak, ez bada pertsonaien gogoan barrena. Road-movie intimista da, beraz, Ixiar Rozasen azken eleberria, benetako akzioa Emi, Dede eta Omarren buru-errepideetan gertatzen den neurrian. Eta Kavafisek idatzi eta gerora mila aldiz errepikatu den bezala, “Ithakara itzultzeko bidaian abiatzen zarenean,/ egizu otoitz bidea luze izan dadin,/ menturez betea, ezagutzez betea”. Hemen mila eta batgarrena, halabeharrez.

Bidaia espazioan zehar eta bidaia denboran zehar. Espazioan zehar egiten denak erakusten digu Mendebaldeko gizarteen alderik ezkutatuena: gazte talde bat kontenedoreetan, erabil daitekeenaren bila; etorkinak barkuetako kontainerretan, ekialdeko obra-langileak, kaskorik gabe; espekulazioak kostaldean moldatutako paisaia berriak… Horiekin batera, ordea, laguntasunaren apologia ere bai, Izmiteko lurrikara gertatu ondorenean liburuko hiru pertsonaiek erakusten diguten bezala. Laguntasunak salbatuko gaitu hondamenditik, ezerk salbatuko bagaitu.

Denboran zehar egiten denak, berriz, deserrotzeaz hitz egiten digu, sustraiak bilatzeaz. “Badakit atzerritarra izango naizela, Joan, edonon” dio Dedek, Lyongo sorterria utzi eta aiton-amonen Kataluniara joan aurretik. “Mainzekoa dela esanez igo da autora. Berlinen bizi naizela esan diot” entzun ahal zaio jatorri turkiarreko Emiri. Eta, bietara bidaiatu ondoren, ondorio mingotsa Emiren hitzetan: “geu ere astiro erailtzen gaituztela, lan formekin, kanpoan geratu nahi ez baduzu jarraitu beharreko bizitza ereduekin, onartu behar diren astakeriekin. Desberdintasuna, finean, ez dela hain handia”.

Baina bidaiaren aitzakiak ekar dezakeen originaltasun faltaren aurrean, berrikuntza. Berrikuntza forman. Zer den ausartzea eta ongi ateratzea. Fragmentazio hitza aipatu izan da. Gauzak zatika kontatzearena. Kexu agertzen da Dede liburuko une batean: “ez didazue inoiz ongi azaldu, zatika osatu behar izan dut dena”. Eta justu horixe bera da irakurleak egin beharko duena. Hasi eta buka harilkatzen den istorio lineala nahi duenak ez du horrelakorik aurkituko. Txatalak, zatiak lotu egin beharko dira, istorioak osatu. Istorio txikiekin historia. Hasiera kriptiko xamar batean, gerora etorriko denaren pistak baino ez dira jasoko. Goitik behera ez bada ulertzen ere lasai, segi aurrera, askotan saiatzen gara dena arrazionalki ulertzen eta. Hartu ahalik eta zantzu gehien, hasiko dira zalantzen korapiloak askatzen.

Eta idazkera. Lirismo handiko prosa erabiltzen du Rozasek, kulunka gozoan eramango gaituena, Emi eta Dede Gorgonara, Omarren enkontrura eramango dituen barkua bailitzan. Liburua amaitzeko, berriz, parentesiak, parentesi irekiak marraztuko dira ur-azalean, gure barrenean sortutako olatu txikien antzera. Erantzunak baino galderak, beti galderak.

Unibertsaltasuna aitortu diote batzuek lan honi. Egileak ez du horrelako pretentsiorik adierazi. “Unibertsaltasuna ez datza soziologia edota estatistikan, singulartasunean baizik” idatzi zuen Carlos Pujolek. Zabuka ibiltzea aurpegiratu diote beste batzuek. Liburu honetan erreproduzitzen den gisan, “Divina Comedia”-n idatzita utzi zuen dagoeneko Dante Alighierik, “ez zineten jaio ezjakinak bezala bizitzeko/ ezagutza eta bertutea bilatzeko baizik”. Eta ez dago hori bilatzen duen literatur lana baino zintzoagorik.

Azken kritikak

Landura
Jose Luis Otamendi

Maddi Galdos Areta

Samuel eta Slawo
Karlos Linazasoro

Aitor Francos

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

Jose Luis Padron

Liztor mutanteak
Santi Leone

Mikel Asurmendi

Landura
Jose Luis Otamendi

Jon Martin-Etxebeste

Amaren heriotzak libreago egin ninduen
Mari Luz Esteban

Mikel Asurmendi

Feminismoa denon kontua da
Bell Hooks

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Jon Martin-Etxebeste

Ekaitza eta beste 34 ipuin
Kate Chopin

Amaia Alvarez Uria

Desertuan behatxuloa
Anjel Lertxundi

Ibon Egaña

Araka ditzagun gure bazterrak
Askoren artean

Jon Martin-Etxebeste

Kandelikara
Harkaitz Cano

Peru Iparragirre

Zoonomia
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Itzalen distira
Arrate Egaña

Hasier Rekondo

Artxiboa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

2021(e)ko azaroa

2021(e)ko urria

Hedabideak