kritiken hemeroteka

7.399 kritika

Azken kritikak

« | »

Ahardikeriak / Marie Darrieussecq (Joxan Elosegi) / Alberdania, 2004

Metamorfosi soziala Iñigo Roque / Gara, 2005-02-19

Marie Darrieussecq-en lehenbiziko liburua dugu honako hau, frantsesezko originala plazaratu eta zortzi urtera euskaraz emana. Ez ahal da azkena izango.

Liburua oso zuzena da, edo zuzenekoa. Ez da milikeriatan aritzen, ez inguru-minguru. Lehen orrialdean bertan, bere burua aurkezten digu protagonistak. Egoera sozialez, langabea da; Parisko langile-auzo batean bizi, eta gutxieneko soldata baino ez du desio. Egoera sentimentalez, zoritxarrekoa, dohakabea. Baina batik bat, maleziarik gabekoa da.

Liburuak hiru atal nagusi ditu: protagonista lurrin-denda batean lanean aritzen den garaia; Sozial-Frank-Progresismoaren diktadura eta Yvanekin bizi izandako aldi laburra.

Lurrin-dendan, lurrinak eta laztanak salduko ditu (“Ez nekien oso garbi non zehazten ziren nire kontratuaren eta ohitura onen arteko mugak”); zuzendariaren nahikariei men egingo die; eta ez da lotsa izango, ezta kexu ere. Bazkalorduetan baino ez du bakerik, hiriko parke trauskil horietako batean, txorien kantuei adi, zerura begira. Miragarrizko paisaiak marrazten dizkigu idazleak. Errealitatearen beste aldea dira, benetako oasiak. Orduan hasiko da pertsonaia itxuraldatzen.

Amorante baten imurtxia beltzune bihurtuko da; eta hura, ugatz. Neska gizentzen hasiko da neurriz gaindi; bost atzamarrak hirura etorriko… Orduz gero, mutil-lagunarekiko harremana zitaldu egingo da. Halako batean, adiskidetu nahian, mutilak plazer-leku batera gonbita egingo dio. Bertan, Edgar ezagutuko du, politikaria eta presidentegaia. Berehala hasiko da hondamena. Mutil-lagunak etxetik egotziko du, eta parkean bizitzen jarriko da. Hala ere, ez dio inori ere aiher izango.

Edgar eta haren jarraitzaileak botereaz jabetzen direnean, senperrak ikusiko dituzte askok (“Ez zen beltz askorik ikusten kalean”). Protagonistak, guztiarekin ere, ez du galduko diktadorearenganako uste ona, eta harengana heltzen ahaleginduko da, Zentsuraren Bulegoaren bitartez. Egin dezagun Fronte Nazionala gailentzen dela hauteskundeetan.

Baina protagonista ez da beti ahardi, gizaki eta ahardi arteko zerbait izaten da. Gizabidez tratatzen dutenean, giza itxura hartzen du berriro: liburuak irakurtzean (jateko lehorregiak ei dira), maitasun apur bat ematen diotenean, garbi dagoenean… Askorik ere ez da behar, zerri ez izateko.

Diktaduraren garaia amaituta, gizotso batekin maiteminduko da, Yvanekin (hura ere ez edozelako arraina izandakoa). Arazo bakarra izango dute, ilbeteko gauetan odola lortzea, otsoaren gosea asetzeko, baina (ahardia bai, ez zozoa) pizzak eskatuko dituzte, pizza-banatzailea jateko, tipula, piper, tomate-saltsa eta guzti.

Protagonistak berak kontatzen dizkigu horiek guztiak, paragrafo luzeetan, deslai, etorriari jareginda, irakurleari atsedenerako tarterik utzi gabe. Irakurlea hurrengo esaldiari igarri ezinik ibiliko da, astakeriekin soraio, antropofagia-saioak irakurtzen, eguraldiari buruzko aipuak balira bezala. Baina kontalariak gaztigatu egingo du; barka eske hasten du liburua.

Euskarazko testua bikaina da, joria, zurruntasunik eta margultasunik batere gabea. Lehendik ere bagenuen Joxan Elosegiren antzearen berri. Estilista dotorea.

Alegia modernoek ez du izaten ipuinondo inpliziturik, norberak atera egin behar. Nik neuk atera ditut banaka batzuk. Garrantzizkoena, estoldak gordeleku bikainak direla, pirañei eta krokodiloei guardia emanez gero. Komeni da, halaber, liburuko pertsonaiak inguruko jendearekin identifikatzea, satirak lasaitu egiten baikaitu. Kurrin, kurrin. On egin dagizuela.

Azken kritikak

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Amaia Alvarez Uria

Itzuliz usu begiak
Anjel Lertxundi

Joannes Jauregi

Iturria
Unai Elorriaga

Aiora Sampedro

Zeldak
Elena Olave

Javier Rojo

Susmaezinak
Itxaro Borda

Estibalitz Ezkerra

Irautera
Castillo Suarez

Alex Uriarte

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Untz Ohe

Miñan
Amets Arzallus Antia

Irati Majuelo

Hiru gutun Iruñetik
Patxi Zubizarreta

Amaia Serrano Mariezkurrena

Poesia kaiera
Louis Aragon

Igor Estankona

Poesia kaiera
Louis Aragon

Javier Rojo

Goldsmithen ikaslea
Joxean Agirre

Txema Arinas

Poesia kaiera
John Berger

Igor Estankona

Zorioneko familia
Iñaki Irasizabal

Aiora Sampedro

Artxiboa

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Hedabideak