« Jon Arretxeren alderik serioena | Idazlearen mundua »
Ahardikeriak / Marie Darrieussecq (Joxan Elosegi) / Elkar, 2004
Hitz egiteko modu bat Igor Estankona / Deia, 2005-02-08
“Feministek denek hitz egiten dute berdin”. Matxismo instituzionalak maiz erabiltzen duen makulua da. Hainbeste aldiz entzun dugu, non buelta erraza baitauka: arkeriak bai hitz egiten duela beti berdin. Alde guztietara luzatzen ditu, ordea, erroak, eta zaila da keinu txikiena ere kutsatuta egon daitekeela ohartaraztea. Beste bidetik jota, traza lodiak erabiliz, Marie Darrieussecqek satira erdi-filosofiko bat landu zuen 1996an, ez horregatio sakontasunik gabea, Joxan Elosegik itzuli eta Alberdaniak orain argitaratu duena.
Metamorfosiaren ideia zaharra berrituz, pausotxo bat aurrera ematea lortu du Baionako idazleak. Protagonistaren transformazioak leherketa baten antza dauka, emakume fin eta otzan baten infernurako jauzkera dirudi: lanak lotua, estandarrek martirizatua, gizonek erabilia… gorputza da azkenean errebelatzen zaiona, kontzientzia baino areago, eta gorritu, loditu, ezkurzaletu egiten da. Erdi makera erdi gizaki bihurtzen da. Bortxa eta iluntasuna opatzen dizkigu kontaketak, baina baita umorea eta zorroztasuna ere. Muga puntakoetan dabil “Truismes” arrakastatsu hau, eta nahasmena tresna literario eraginkor bilakatzea da bere lorpenik handiena. Halan da ze, desordenik handienak jotako emakume baten ibilerak baino arean gehiago da “Ahardikeriak”. Ukitu egin daiteke bere fisikotasuna, baina hegan doa irudimena testuaren freskotasunak eramanik. Gutxitan aurkituko ditu irakurleak gizartearen putzu zikinak hain garbi deskribatuak.
Txerri-makera bihurtu den lurrin dendako langilearen kasua erraz sar daiteke “nortasunaren bilaketa” deitu izan zaion horren barruan, baina nago liburu honetan ekonomia, klasismoa eta andra-gizonen harremanak direla aztergai —kanpoko mundua, alegia— protagonista aitzakia harturik. Eta oroz gain arkeria da modu bortitzean eta buru oso argiz deskribatzen zaigun ahardikeria printzipaletako bat. Neurria hartzen die Darrieussecqen lumak munstro guztiei, gainezka egiten die, eta liburuari bitsa dario ia, esan nahi baita deskribatzen duena bezain bortitz hitz eginarazten diola protagonistari ere, xalo baina artez, hizkera ikuspenera egokituz.
Emakumeen gurutzebide sozialaren kritika egiteko balio du giza-ahardi otzan batek, patua matarifearen ahiztoa bezala onartzen duena. Horregatik da hain mikatza jolas sexual baten antzera hasten den txerriboda hau.
Nola esaten zaio agur ama bati
Uxue Razkin
Peru Iparragirre
Mari-alderrai
Colette
Aritz Galarraga
Erreplika
Maialen Berasategi Catalan
Ibon Egaña
Hegal egiten
Eneko Bidegain
Mikel Asurmendi
Sorbatza
Markel Sanchez
Asier Urkiza
Dakigun hori
Garazi Arrula Ruiz
Nagore Fernandez
Ipuinak eta antzezlanak
Lourdes Iriondo
Amaia Alvarez Uria
Ezezagunak trenean... irakurtzen
Miren Billelabeitia
Paloma Rodriguez-Miñambres
Dakigun hori
Garazi Arrula Ruiz
Mikel Asurmendi
Narrugorrik
Ixiar Rozas
Peru Iparragirre
Lera
Castillo Suarez
Maialen Sobrino Lopez
Hezitopia
Nora Salbotx
Joxe Aldasoro
Atzerakarga
Fermin Etxegoien
Asier Urkiza
Manifestu filosofikoa
Agustin Arrieta Urtizberea
Aritz Pardina Herrero