kritiken hemeroteka

7.591 kritika

Azken kritikak

« | »

Orain galdera berriak ditut / Lander Garro / Txalaparta, 2004

Barne galderak kanpora begira Josu Lartategi / Deia, 2004-12-14

Intentsitate estilistikoa eta argumentala galtzen baina intimismoaren forma xumeak indarra hartzen doazela iruditu zait Lander Garroren ipuin bilduma hau irakurtzen joan ahala. Hasierako ipuinen argudioa ardatz ez oso nabarmenaren inguruan josita dauden arren, gardenago ikusten dira pertsonaiak; nondik datozen eta nora doazen behinik behin esan genezake. Izenburuaren titulu bereko ipuinetik aurrera, ordea, askoz ere desfokatuago ageri zaigu dena, haria mentalagoa da eta lehen aipatu ditudan elementu xumeek hartzen dute indarra (sukaldeak eta bertako lanek, harreman hurbiletako elkarrizketa zentzugabeek, kartzelako hormen testigantzak denboraren joanean…). Ipuin guzti-guztietan nabari daitekeena, edozein modutan ere, barne ezinegona da, halako borroka antzeko bat mundu intimoaren eta gugandik kanpoko munduaren eragin geldiezinaren artean.

Hamaika ipuin (hitzez hitz) hauetan labur baina mamitsuenak lehenbizikoa eta akabukoa direlakoan nago, baita argigarrienak ere, gainontzekoak interpretatzeko bidea ematen baitute. Bakardade haserretutik berba egin daitekeela diosku kontalariak “Autobiografia” ipuinean, eta azkenengoan, “Zauri ikusezinak”ean hor dugu beste kontalari bikoitza, bata etxe-txokoan musika entzuten eta jana prestatzen, eta bestea bakarrik eta lagunengandik, maite dituenengandik bereizia eta kezkaz josia. Honela diosku presoak porlanezko bere eserlekutik, memoriaren argazkiei errepaso egiten dabilela: “desfokatu zait mundua, konpondu ezin dudan gaitza neure egin dudalako, nire atxiloketak zuengan duen eragina”.

Bigarren ipuina hunkigarria da. Alaba preso duen emakumearen istorioa begiez eta bihotzaz kontaturak. Amaren sentimenduak gailentzen dira munduko zirkoaren aurrean. Horixe gertatuko da beste ipuinetan, hots, munduaren presentzia eta eragin ebitaezina eta barne munduaren ezinegona. Hirugarrena, “Troski”, hunkigarria da baina nire ustez “atxilotuta ere” kenduta askoz biribilagoa izango zen, sujerenteagoa, aurreko giroarekin bat eginda. Izenburuaren izen berekoa ona da, ni bezalako hunkiberak hunkitzekoa. Hurrengotik aurrera pertsonaiak are gehiago bakantzen dira, eta argiago ikusten da inkomunikazioa dagoela harremanen azpian; tonu etsia ere nabari da, barnea eta kanpoaren arteko harreman zauritua.

Azken kritikak

Izuaren osteko gogoeta
Susan Buck-Morss

Ibai Atutxa Ordeñana

Haize-lekuak
Amaia Telleria

Javier Rojo

Bideko hitza. Euskal poema modernoen antologia (1951-2019)
Askoren artean

Igor Estankona

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Hasier Rekondo

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Javier Rojo

Hizlandia
Iñigo Aranbarri

Aritz Galarraga

Mami Lebrun
Kepa Errasti

Javier Rojo

Poesia guztia
Safo

Igor Estankona

Gilles de Rais
Anjel Lertxundi

Javier Rojo

Bazterreko ahotsak
Miren Tirapu Goikoetxea

Amaia Alvarez Uria

Poesia guztia
Safo

Javier Rojo

Bakezale gerlari horiek
Bixente Serrano Izko

Txema Arinas

Moskito
Igor Estankona

Aitor Francos

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Marta Goikoetxea

Artxiboa

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Hedabideak