kritiken hemeroteka

7.546 kritika

Azken kritikak

« | »

Harri txintxolak / Jean Louis Davant / Elkar, 2003

Oroimenaren oroimina Oier Guillan / Gara, 2004-03-20

Egungo errepide makroetan barrena Euskal Herria puntatik puntara zeharka liteke gehiegi luzatu gabe, baina horrek sarritan errepide nagusietatik aldentzen diren bide eta bidexka ugariak ahaztera eraman lezake. Jean-Louis Davant euskaltzainak bidexka hauek jarraitzeko harri txintxolak banatu ditu han-hemenka; orainetik iraganera eta, bereziki, oroimenera abiatzen dira bide hauek.

Ez ohikoa da egun Harri txintxolak liburuak biltzen dituen ezaugarriekin poesia lanik aurkitzea. Bertso-lerro libreen magalean hazi diren poesia irakurlerik berrienei arraroa suertatzen ahal zaie ezaugarri horiek izan ditzakeen lan batera gerturatzea, ez bada bertsogintza edo abesti baten doinuari loturik. Beti iruditu zait —irudipenak, jakina, badu zalantzarako tarterik— poesian ezaugarri horiek modu eraginkor eta naturalean gauzatzeko sentitu egin behar zirela, idazterakoan edukia sentitzen den legez; iragan korronteekin lotu izan ditut ezaugarriok, poesiaren balizko askatasun formalarekin baino gehiago.

Gauza bera gertatzen zait beste maila batean zenbait gai eta edukirekin; herria, hizkuntza, isileko publikoari egindako deiak, naturari loturiko metaforak, hiriarekiko sentimenduak… ez dute inolaz ere gaurkotasunik galdu, baina bai aldatu da, agian, haiengana gerturatzeko eta haietaz mintzatzeko modua. Irudipen hauen harian parentesi baten modukoa suertatu zait Jean-Louis Davanten lana. Ezaugarri horiek guztiak darabilzki, baina, garrantzitsuena dena, guztiak modu naturalean sentituz, haiekin guztiekin hitzezko tresna bakarra osatuz. Oraindik orain zoritxarrez gaurkotasuna duten kezkek oihartzuna aurkitu dute bertan, agian egungo irakurlego zabalarentzat gaurkotasunik urruntzen den modu eta formekin, baina, edonola ere, orainetik egiten den iragan garaiekiko testigantza berezi eta tarteka hunkigarria osatuz.

“Herria herri al da, oroitzen ez bada?” galdetzen du olerki batean Davantek. Ez dut ukatuko zenbait mementotan irakurle gisa zaila egin zaidala liburua guztiz barneratzea. Tartekako urruntasuna lan honek duen oinarrizko zutabe batetik etorri zait, olerki moduko biografia ttipi ugarietatik alegia. Izen propioen zerrenda luzea da liburuan zehar, olerkiaren bidez memoriaren gabeziei eta, bereziki, ahazturari aurre egin nahi balitzaie bezala. Haien artean aurki litezke, besteak beste, Gabriel Aresti, Federiko Krutwig, Bitoriano Gandiaga, Ximeno Xurio, Jose Mari Satrustegi… Haiei herriarekiko gogoeta nahiz sentimenduak gehituta, azken hamarkadetako borroka eta hunkiduren nolabaiteko balantzea sortzen da, iparraldetik begiratuta betiere. Liburuaren irakurketak haien guztien ezagutza minimoa eskatzen du, agian, testuak neurri egokian dastatzeko. Autoreak pertsonalki ezagutu ahal izan dituenekiko sentitzen duen gertutasuna atzemanezina suertatzen ahal zaio irakurleari.

Edonola ere, biografia poetiko horien zertzeladekin batera, garai oso baten isla senti liteke, haren borroka, amets, lorpen eta galerekin. Historia ofizialen itzalean existitzen diren herrien oroimena pertsona eta memento ugarien istorioen amaraunaz osatzen ahal da, poesia eta, oro har, literaturaren lerro artean bada ere. Herri honen historia gertuan murgildu ahal izateko harri txintxolak eskaintzen dizkigu, funtsean, Jean Louis Davantek.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Javier Rojo

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Ibai Atutxa Ordeñana

Poesia kaiera
June Jordan

Aiora Sampedro

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Igor Estankona

Poesia kaiera
June Jordan

Javier Rojo

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Artxiboa

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Hedabideak