kritiken hemeroteka

7.001 kritika

Azken kritikak

« | »

Bestea da mundua / Joan Mari Irigoien / Elkar, 2008

Beste mundu bat Javier Rojo / El Correo, 2008-10-04

Onerako zein txarrerako Joan Mari Irigoienek hogeita hamar urtean oso bide markatua marraztu du euskal literaturan. Bere nobeletan bere-bereak dituen ezaugarriak agertzen dira, halako eran non bere literatura guztiz identifikagarria baita euskal letretan ohituta dagoen irakurlearentzat. Onerako zein txarrerako, zeren, irakurle batzuek Irigoienen literaturan puntako artelanak aurkitzen dituzten tokian, beste batzuek manierismo estilistikoa baino ez baitute ikusten. Bestea da mundua ibilbide horren azken geldiunea da, eta bere idazlanek eskaini dituzten aurreko geldiuneetan bezala, bere literatur joeraren adibide berezkoa da. Bestalde, kontuan hartuta liburu hau Orbetarrak deitzen den trilogiaren lehenengo emaitza dela, uste izatekoa da bide horretatik jarraituko duela.

Zertan datza bere literatura? Lehenengo eta behin, literatur hizkuntzaren erabilera oso pertsonal batean. Irigoienek oso ondo idazten du euskaraz, horretan ez dago dudarik. Bere literatur hizkuntzak euskal klasikoak ditu oinarri, eta batzuetan ematen du Irigoienen asmoa klasiko horien gaurkotzea dela. Baina literatur hizkuntza horrek berak bere baitan dauka muga, halako hizkuntza klasiko erretorikoa, abstrakzio maila handiko eta askotan guztiz barrokoa, nekez izan baitaiteke lanabes zalua gaurko mundua islatzeko. Bestalde, bigarren ezaugarri moduan, alegoriarako joera aipa liteke, era dialektiko batean azaldua. Bere literaturan behin eta berriro agertzen dira bikoteetan antolatutako osagai kontrajarriak (pertsonaiak, gertakariak…), manikeista xamarrak batzuetan, ideien errepresentazioak diruditenak. Bestea da mundua izeneko nobela honetan, ezaugarri hauek nabarmen agertzen zaizkigu, XIX. eta XX. mendeen artean idustrializazioarekin aberastea lortu zuen baserritar jatorriko familia baten istorioa kontatzeko. Saga bat aurkeztu nahi du azken finean, baserritik industriara aldatu zen mundu baten berri ematen duelarik, teknikaren aldetik XIX. mendeko nobelen epigonoa dirudien testu bat eraikitzen duen bitartean.

Liburua, dena dela, bigarren mailako lerro narratiboetan zehar abiatzen da, batzuetan ardatzean dagoen istorioa erdi ahaztuta gelditzen delarik. Trilogiaren beste atalak ikusi behar dira istorioa nondik joango den jakiteko, baina iruditzen zait ezinezkoa dela gaur egun horrelako liburu bat idaztea parodiara jo gabe… Eta idazleak hau egin ez arren, badakiela ematen du batzuetan.

Azken kritikak

Zaldi mamarroa
Ekaitz Goienetxea

Aiora Sampedro

Badena dena da
Patxi Zabaleta

Amaia Serrano Mariezkurrena

Neska bat leku inposiblean
Xabier Amuriza

Estibalitz Ezkerra

Poesia kaiera
Alfonsina Storni

Alex Uriarte

L.A.A.
Maixa Zugasti

Ibon Egaña

Duchampen inguma
Eric Dicharry

Javier Rojo

Biennale
Beatriz Chivite

Igor Estankona

Demokraziaren pribatizazioa
Jule Goikoetxea

Peru Iparragirre

Azala erre
Danele Sarriugarte

Javier Rojo

6012
Karlos Linazasoro

Aiora Sampedro

Filiala
Sergei Dovlatov

Joannes Jauregi

Zaldi mamarroa
Ekaitz Goienetxea

Iratxe Esparza

Bihotz handiegia
Eider Rodriguez

Hasier Rekondo

Pelegrinak
J.E. Urrutia Capeau

Javier Rojo

Artxiboa

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Maiatza 2017

Hedabideak