« Sinbolismoz kargaturiko poesia, idealismoen gainetiko poeta-hegalari errealista | Hutsa, Erdi Aro berria eta transhumanismoa »

Hezur berriak / Ane Labaka Mayoz / Susa, 2025

Amatasunaren bizipena Paloma Rodriguez-Miñambres / El Diario Vasco, 2025-04-19

Ane Labakaren obrak interesa islatzen du gizartearen eredu heteropatriarkalari eta feminismoari buruz emakumezko identitateari dagokionean. Izan ere, Algara mutilatuak (saiakera, umorearen ikuspegitik) eta Beatriz Egizabalekin idatzitako Erradikalak (antzerkia) bere aurreko obretan kontaketa eta sentikortasun feminista harilkatu zituen. Lehen poema liburu honetan bere intereseko gaietan sakondu egiten du amatasunean foku nagusia jarrita, ikuspegi tradizional eta berrien gaineko itaunketa gogoetatsua eratzen duen artean. Aitorpen eta irudikapen zintzoa egiten du haren argi-ilunak erakusgarri, haurdunaldiaren hastapen, bitarteko eta ondorengo etapez, hari kronologikoari jarraitzen diolarik. Hots, hasierako lau poemez aparte, lehen atalari “Aurrea” jarri dio eta bigarrenari, “Ondoa”, 17 eta 28 poemez osatuak, hurrenez hurren. Gai hori hainbat geruzatan xehatu izan du, hala nola, ama izatearen gogoan, beldurrean —ama “ona” izatearen etiketari kritika— bizi berriarekiko arduran, maitasunean, gorputzaren eraldaketan, kontraesanetan.

Dena den, aldarrikapen bikoitza topatzen dugu liburuan, amatasunarekin batera, idazmenaz diharduelako. Idazten jarraitzeko grinaz. Zergatik sakrifikatu hori ama izateagatik? Labakak ez dio uko egin nahi sortzeko beharrizanari. Alde horretatik, Virginia Wolfekin akordatzera eramaten gaitu. Halaber, hori guztia josten da beste autore batzuen aipuekin, esaterako, Adrienne Rich eta Jazmine Barrera agertzen dira poemak hasi baino lehen, eta beste hiru, esanguratsuak oso, emakumezko idazle euskaldunenak: “Mamua” izenekoan egiten du Mari Luz Estebanen bertso baten aipamena, Leire Bilbaorena, “Gure ama”-n eta Ione Gorostarzurena, “Alexanderplatz, 06:12”-n.

Amatasunaren inguruan euskaraz hainbat obra idatzi diren arren, Labakak lekukotasun interesgarria eskaintzen du agortzen ez den gai batez.