kritiken hemeroteka

7.058 kritika

Azken kritikak

« | »

Zorion perfektua / Anjel Lertxundi / Alberdania, 2002

Zorion perfektua Rikardo Arregi Diaz de Heredia / El Periódico de Alava, 2003-04-09

Izenburu eder eta izugarri horrekin argitaratu du Anjel Lertxundik (Orio, 1948) bere azken nobela Alberdania argitaletxean. Hamasei bat urteko neska bat pianoa ikasten ari da eta Schumannen pieza bat, Zorion perfektua hain zuzen, gelditzen zaio behin eta berriro galdurik eskuetan, zorion perfektua helezina bailitzan. Bi eskuen artean ohikoa den oreka aldatzen da eta neskak ezin dio aurre egin aldaketa horri. Beste aldaketa gogorrago bat zain dauka kalean pianoaren erresumatik kanpo, zeren atentatu baten, hilketa baten lekuko izango baita. Urte batzuk geroago neskak, emakumeak hobeto esan, gogoratzen du hilketa hura, garai hura, egun hura, hirurak etengabe berpizten baitira bere kontzientziaren baitan.

Izenburutik beretik erakargarria egin zait liburua. Guztiontzako desiragarria omen den ideia hori, zorion perfektuarena, infernu baten ataria izan baitaiteke azken finean. Pertiren aipu bat dakar Lertxundiren nobelak hasieran: “Kontzientzarik ez bagenu, animalia huts ginateke, zorion perfektu halako baten jabe”. Wyslawa Szymborska poeta poloniarraren beste aipu bat etorri zait berehala burura: “Kontzientzia garbi eta lasaia aberekeriaren lehen sintoma da”. Agian gogoratu behar da Schumannen pieza hori Haurtzaroko eszenak deituriko bildumaren zati bat dela eta, beraz, zorion perfektu hori bakar-bakarrik haurtzaroan ezagutu ahal dutela agian gizon-emakumeek. Etikaz arduratzen da nobela, jarrera moralez. Haurtzaroko zorion perfektua utziko du nobelaren protagonistak eta, bat-batean, errealitatearen ankerra agertuko zaio begi aurrean, bere kontzientziaren bakardade mingotsa dastatuko du.

Gutaz ere arduratzen da nobela, agian batez ere gutaz arduratzen da nobela; guztion tranpak, txikiak zein handiak, agerian daude bere gordinean, bere ezdeusean ere. “Nola bizi?” galdetzen zuen Szymborskak poema batean. Nobelaren protagonistak horixe kontatzen digu, nola bizi izan den azken hamabost urteetan atentatuaren lekuko izan zenetik, nola izan zaion posible bizitzea, nola egokitu bizitza. Gutariko bakoitzak ere galdera bera, galdera xalo bera, egiten dio bere buruari: Nola bizi?

Anjel Lertxundiren aurreko nobelak irakurri dituenak aldaketak ikusiko ditu honetan agian idazlearen estiloan, baina aldaketa horiek ez dakit nik noraino diren oso funtsezkoak zeren sakonean Lertxundiren idazkera iradokitzailea, garbia eta aberatsa nobela honetan ere nabarmena baita. Lertxundiren liburuak ezagutzen ez dituztenek orain daukate aukera euskal idazle handienetariko baten lanaz gozatzeko. Gure arazoez, gure gizarteaz, gure jarrerez hitz egiten die nobela honek gure kontzientziei, literaturak bakarrik dakien bezala, apal baina sendo.

Nobela bat da, fikzio bat besterik ez, baina argi dago aspaldidanik fikzioan errealitate gehiago egon daitekela politikan baino.

Azken kritikak

Keinu konplizeak
Karlos Cid Abasolo

Alex Uriarte

Zu entzuteko gaude
Xabier Mendiguren Elizegi

Estibalitz Ezkerra

Bihotzean daramagun mundua
Maite Darceles

Javier Rojo

Otto Pette
Anjel Lertxundi

Aritz Gorrotxategi

Stereo
Miren Gaztañaga

Amaia Alvarez Uria

Duchampen inguma
Eric Dicharry

Igor Estankona

Balou mendikateko balada
Yan Lianke

Javier Rojo

Gaur galtzea tokatzen da
Gotzon Hermosilla

Aiora Sampedro

Balou mendikateko balada
Yan Lianke

Joannes Jauregi

Ileak uretan
Josu Penades

Amaia Serrano Mariezkurrena

Erreka haizea
Sonia González

Iratxe Esparza

Errukiaren saria
Iñaki Irazu

Javier Rojo

Tximeletak bizkarrean
Ugaitz Agirre

Peru Iparragirre

Gaur galtzea tokatzen da
Gotzon Hermosilla

Javier Rojo

Artxiboa

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Hedabideak