kritiken hemeroteka

8.301 kritika

« | »

Zirriborroak eta gero / Askoren artean / Consonni, 2023

Utopiak zirriborratzen Jon Jimenez / Gara, 2023-12-17

Errealitatearen eta utopiaren bitarteko espazioa da interesgarriena: ispiluen islek eragin ditzaketen hausnarketak, espekulazioak, aldaketak, politikak… dira utopiaren/distopiaren interesaren muina, utopia/distopia bera baino gehiago”. Hitz horiekin amaitzen da Alba Garmendia filosofian doktorearen tesia. Berdin hasi edo buka zitekeen ere “Zirriborroak eta gero” (Consonni, 2023) lan kolektiboa. Izan ere, zientzia-fikzioan aditua den Teresa Lopez-Pellisak hitzaurrean ederki agertzen digun moduan, “liburu honek hamar aukera proposatzen ditu, etorkizunaren dekalogo bat osatuz. Hamar fabula eskaintzen dizkigu, askotariko alternatiba sozial, kultural, ekologiko, afektibo, hezitzaile, feminista, dekolonial, arrazial, politiko eta ekonomikoetatik abiatuta”. Batzuk errealistago, bertzeak sinesgaitzago; batzuk hobeki landutako fikziozko tramaz, bertzeak saiakeragintzatik gertuago; batzuek “detaile txikien iraultza” azaleratuz, bertzeek erabat iraulitako gizarte berri bat irudikatuz… Baina, liburu kolektiboek duten txatalen arteko desoreka arriskua ekidinez, jatorri bera izaki, halako batasuna hartzen diegu guziei. Arabako Lasierra herrian kokatutako Azala egonaldi artistikoetarako espazioaren ekimenez hezurmamitu da liburua eta, horretarako, dream team moduko bat batu zuten.

Idazleotako bakoitza jada badiren proiektu eraldatzaileetatik abiatu da datorrenaz hausnartzeko. Katixa Agirrek, adibidez, Errekaleor auzoari “Neskamearen ipuina”-ren zantzu distopikoak eman dizkio, anti-Gilead bat sortuz, ernaltzeaz, produkzioaz eta elikaduraz gogoeta egiteko. Belen Gopeguik, bertzalde, olio-errota baten balio subertsiboaz ohartarazten gaitu, Moredako La Equidad kooperatibaz diharduelarik. Harkaitz Canok gerrilla ekologista bat imajinatzen duen bere geroaldiko zirriborroan hala ohartarazi gaitu: “Kapitalismoaren hertsakortasunaren bertuterik handiena da hori: gure aukerak berez direnak baino gutxiago direla sinestaraztea”. Utopien gaineko kezka eta norabide ber-berean, Layla Martinezek aspaldi salatu zuen distopien funtzio lasaigarri eta gerarazlea: etorkizunik ez bada, zertarako borrokatu? Are sakonago, haginkada indartsuagoa ematen dio mamiari Karmele Jaiok eskailerapeko bere zaintzari buruzko fabulan: “Ia ezinezkoa egiten zaizu fikzioa idaztea fikziozkoa bihurtu den mundu batean. Ezinezkoa da lehia egitea horrekin, ez dago konpetentzia egiterik. Utopia idatzi distopia baten erdian? Ausartzen denak altxa dezala eskua”. Lehen lerroan Joseba Gabilondo dabil, hatza goraka, Jaiori arrazoi emateko baina: hondamendian bizitzea egokitu zaigu, Modernitatearen pusketan, eta aterabidea ez da promesa handien edo eskatologiaren bidezkoa izanen.

Azken kritikak

Mesfida zaitez
Bea Salaberri

Irati Majuelo

Transgresioa irakasgai
Bell Hooks

Bestiak Liburutegia

Manttalingo alaba
Mikel Etxaburu

Paloma Rodriguez-Miñambres

Airemortuak
Gorka Salces Alcalde

Asier Urkiza

Haragizko mamuak
Karmele Mitxelena

Nagore Fernandez

Zoriontasunaren defentsan
Epikuro

Aritz Galarraga

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Aitor Francos

Ez naiz ondo akordatzen
Karlos Linazasoro

Sara Cabrera

Gizon barregarriak
Joxean Agirre

Sara Cabrera

Ura ez baita beti gardena
Xabi Lasa

Irati Majuelo

Gaueko azken expressoa
Eneko Aizpurua

Ibon Egaña

Carvalho Euskadin
Jon Alonso

Aiora Sampedro

Gizadiaren oren gorenak
Stefan Zweig

Jon Jimenez

Gizon barregarriak
Joxean Agirre

Asier Urkiza

Artxiboa

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

2023(e)ko maiatza

Hedabideak