kritiken hemeroteka

8.268 kritika

« | »

Nik ez dakit beste gauza batzuen berri / Elisa Levi (Irene Aldasoro) / Alberdania, 2022

Sua sabelean Irati Majuelo / Berria, 2023-02-12

Leak ez daki gauza batzuen berri, baina beste batzuen berri bai, badaki. Badaki zer den lau kaleko herri batean bizitzea, badaki nora doazen basora sartzen diren txakurrak, badaki ahizpak min fisikoarekin soilik egin dezakeela negar. Eta gauza horiez egiten du hitz, grinatsu eta kalakari, eta ez dakienez, ez da mintzatzen.

Bikainki harilkatutako bakarrizketa proposatzen du Elisa Levi idazleak bere bigarren eleberrian, Alberdaniak euskaratu duen honetan. Protagonista 19 urteko neska gaztea da, munduaren azken puntan dagoen herri txiki bateko biztanlea. Basoan sartzear zela geldiarazi du gizon bat (basora sartzen dena ez baita sekulan itzultzen), eta galdu duen txakurrari itxaron bitartean, berarekin esertzera gonbidatu du, baita entzutera ere, isilik egoten ez dakiten horietarikoa baita Lea. Horrela hasten da monologo itxura hartzen duen elkarrizketa, protagonistak gizonari egiten baitio hitz, baina lehenengo eta bigarren pertsona sotilki tartekatuz, Lea irakurleari ari zaiola iradokitzen baitu eleberriak.

Txikia eta itogarria da Learen herria, espazioari zein bizi-espektatibei dagokienez muga estuak dituena. Herriaren ertz batean dago basoa, jendea sartu ahala irensten duena, eta handik gertu Herri Handia, Hiria eta Itsasoa, urrun ez egonagatik beste mundu batekoak diruditenak. Horregatik, Learen unibertsoa herrira mugatzen da, eta horrek ezinegona sortzen dio, eta sabelean sua pizten. Izan ere, herrian denbora geldo igarotzen da, atmosfera dentsoa da, eta guztia, usadioak, injustiziak, herrak eta bereziki minak, eternalki luzatzen da. Hala, Levik ihes egiten dio landa eremuaren irudikapen idilikoari, eta era gordinean erakusten du zer den instituzioek baztertutako herri bat: ekaitzek erasotzean inkomunikatuta geratzen dena, anbulatoriorik ez duena, kanpoko jendeak pasieran soilik ezagutzen duena. Are kritika egiten dio hiritarrek landa erromantizatzeko duten joerari, Learen hitzetan, jendeak ez baitaki “baina herri txikietan behi-kakaren usaina egoten da, eta animalia hil pilatuena, eta belaunaldiz belaunaldi pasatzen diren beldurrarena eta herrarena eta asperdurarena eta minena eta gorrotoena”.

Era berean, herria edozer gerta daitekeen eremu bezala aurkezten da. Hau da, denboraren geldotasunean deus ere jazotzen ez den espazioa izanik, edozer suerta daiteke bertan, baita errealitatearen mugak zeharkatzen dituzten gertaerak ere. Alde horretatik, idazleak errealismo magikoari keinu egiten dio zenbaitetan, eta errealitatearen eta irreala denaren mugan kokatzen du sarri herritarren kosmobisioa. Leviren estiloarekin du horrek zerikusi zuzena, idazkera poetikoa eta gordintasuna batzen baititu, eta nahasketa garratz bezain samur horretan osatzen da Learen ahotsa. Neska gaztearen hizketak txirikorda baten antzera lotzen ditu kontakizun ugariak, pertsonaia bitxien anekdotak zein bere sabeletik jaiotzen diren suak, solte geratzera dioan edozein xerlo maisuki batuz, behin eta berriz, txakurra galdu zaion gizonarekin duen elkarrizketara.

Azken kritikak

Independentzien eguzkiak
Ahmadou Kourouma

Jon Jimenez

Zirriborroak eta gero
Askoren artean

Asier Urkiza

Zirriborroak eta gero
Askoren artean

Amaia Alvarez Uria

Arrakasta
Jasone Osoro

Mikel Asurmendi

Maitasun kapitala
Karmele Jaio

Jon Jimenez

Bortxaketa
Joyce Carol Oates

Ibon Egaña

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Mikel Asurmendi

Ulu egiteko bolondres bila
Harkaitz Cano

Maddi Galdos Areta

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Asier Urkiza

Itzulerak
Miren Agur Meabe

Nagore Fernandez

Independentzien eguzkiak
Ahmadou Kourouma

Irati Majuelo

Kangaroo
Martin Etxeberria

Mikel Asurmendi

Ura ez baita beti gardena
Xabi Lasa

Sara Cabrera

Zirriborroak eta gero
Askoren artean

Jose Luis Padron

Artxiboa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

2023(e)ko maiatza

2023(e)ko apirila

2023(e)ko martxoa

Hedabideak