« Pandoraren kutxa irekitzen denean | Oi liburu, ene maitale eder hori! »

Ez erran inori / Maddi Ane Txoperena / Elkar, 2022

Pasa da, ez da igaro Jon Martin-Etxebeste / El Diario Vasco, 2022-03-26

Bat gehiago da Lide. Estimatzen dute lanean eta baita eskubaloi taldean ere; baina orainak iraganarekin konektatzen du bat-batean eta, krak! Bizilagunak sexu abusuak jasanarazi zizkion artean haurra zela. Eleberriko protagonista gurasoenetik independizatu berri da. Pisukideekin garagardoa eta sekretu batzuk partekatzen ditu, eta baita kalamua ere. Askatasunen konkistan, ordea, pertsona desegokiekin elkartuko da, pertsona desegokiekin ibiltzearen ondorioz droga kontsumoa areagotuko du… Utzikeriaren zurrunbiloan murgilduta, badirudi amildegia bere izenez deika ari zaiola eta jakin-minak “egizu jauzi” esaten diola. Infernurako erorketa deskribatzen du nobelak. Tratu onik ematen ez dioten gizonekin sedukzio jolasetan katramilatuko da. Momentu batzuetan badirudi sexuaren bidez askatu nahi lukeela bere haurtzaroan egin zioten korapiloa, perbertsioaren barruan pasarazi ziotenaren motiboren bat bilatu nahian diharduela.

Idazleak darabiltzan erregistroek asko aberasten dute kontakizuna; gurasoekin dituen elkarrizketek, adibidez, Txoperenarena estilo zinematografikoa da. Narratzaileak batzuetan lehen pertsonan, inoiz bigarrenean, eta besteetan hirugarrenean jarduten du eta protagonistari darion keak bere egoera emozionalaren berri ematen dio irakurleari. Abusuaren pasartearekin abiatzen da eleberria. Pasartea inozentziaz kontatzen du protagonistak. Orrialdeak pasatu ahala, ordea, gertakariak eragindako trauma gero eta ukigarriagoa da. Lidek gertatutakoari izena jartzen asmatuko du, eta bere nortasunean arrastoa utzi duela konturatuko da; hartu dituen erabaki askoren jatorrian huraxe dagoela. Bortxazko harremanak zehatz eta leun kontatzearena hautu estilistiko interesgarria da, irakurleari partekatu berri duen pasartearen larritasuna zalantzan jartzeraino; baina, bai, pasa da.