kritiken hemeroteka

8.091 kritika

Azken kritikak

« | »

Bihotz-begietan / Xabier Lizardi / Susa, 2021

Rimbaud etorri duk Igor Estankona / Argia, 2021-10-17

Arrazoi du Anjel Lertxundik hitzaurrean: “Euskarak eman duen poema liburu ederrenen artean eder, Lizardiren Bihotz-begietan da eragin handiena izan duen obra euskal poesian: ia mende osoa pasatu da argitaratu zenetik (1932) eta ordutik honako euskal poesia ezin da ulertu Lizardi gabe”.

Susakoek berrargitaratu dute Lizardi. Zarauzko argitaletxe batek izan behar zuen, noski. Tolosan ere badago, ordea, plaza bat Lizardirena —Oria ibaira ematen duen eguzkibegi eder bat—, eta Lizardiren leiho bat ere bai, Txillidarena. Eta euskararen inguruan hausnarketa bat egiten den bakoitzean badauka Lizardiren ukitu bat gure arrangurak, Euskal Herrian nahinon: “Leen-leendanik gure izkuntza landu izan ba’gendu, gogo-jardun ta bear guzietarako erabiliz, gaur berezizko jakintza baten, berezizko elerti baten bidez gizadiak begiratze ta aipatze’aal-ginduzten!”. Lizardik literaturaren esparrua gainditu zuen literaturaren bidez, urrezko orri bat utzi zuen idatzia gazte, sano gazte, hil aurretik. Espainiako gerra zibilak orbandu eta mikaztu gabeko biografia dauka, eta era berean gure euskal kontzientziaren zati da.

Jose Maria Agirre Egaña Zarautzen jaio zen 1896an, baina ia bizitza osoa Tolosan eman zuen. Bertako bankuan izan zuen lehenbiziko lanpostua, laguntzaile gisa. 1923an Perot enpresako gerente lanpostua eskaini zioten, eta sare metalikoak egiten zituen lantegi hartan jardun zuen lanean, hil zen arte. Pakita Izagirrerekin ezkondu zen. Lau seme-alaba izan zituzten.

Eta abar eta abar…

Eta orain Susakoek ekarri dute gaurko euskara estandarraren grafiara Bihotz-begietan. Ariketa zaila da: ezer ukitu barik zaharberritzea halako obra irudiz aberatsa, halako fresko sakratua gure letrentzat. Josu Landa aparta da horretan eta badaki itzulpenak egin ahala berridazten, badaki kentzen eta ematen baina badaki, baita, ez interbenitzen: “Zure bazter,/ gurazko aberria,/ doa zoro/ ta (bertan ni) bultzia…”.

Edizio hau lar ukitu gabeko Lizardi da. Kausitu zituen bide berriak, neologismoak eta jada ahaztutako esapide bikainak bere horretan utzita datoz. Memoria ariketa ederra da, inondik ere. Irakurtzen hasi eta ohartzen da bat zeinen garrantzitsua izan zen gure literaturan Joan Maragall, Manuel Antonio, Frederic Mistral gisako Lizardi hau.

Azken kritikak

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Puta zikinak
Juno Mac / Molly Smith

Irati Majuelo

Hezurrezko kaiolak
Hasier Larretxea

Jon Martin-Etxebeste

Heriotzari aurrez aurre begira
Oskar Gaztelu

Mikel Asurmendi

Gari eta goroldiozko
Anari Alberdi Santesteban

Ibai Atutxa Ordeñana

Winesburg, Ohio
Sherwood Anderson

Nagore Fernandez

Suite frantsesa (bertsio argitaragabea)
Irene Nemirovski

Asier Urkiza

Haragizko mamuak
Karmele Mitxelena

Jon Martin-Etxebeste

Sorgin-argien ehizan
Joan Mari Irigoien

Mikel Asurmendi

Balio erantzia
Ekaitz Goikoetxea

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Amaia Alvarez Uria

Poesia kaiera
Federico Garcia Lorca

Nagore Fernandez

Humanitatearen une gorenak
Aritz Galarraga

Asier Urkiza

Soniexka
Ludmila Ulitskaia

Ibon Egaña

Artxiboa

2023(e)ko urtarrila

2022(e)ko abendua

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

Hedabideak