kritiken hemeroteka

8.306 kritika

« | »

Mort aux rois / Fito Rodriguez / Besatari, 2020

Honetatik harago Mikel Asurmendi / blogak.eus, 2021-05-22

Mort aux Rois liburu singularra da, Fito Rodriguez idazlea nola. Singularra da ere Besatari argitaletxea. Haren webgunearen esteka xerkatu dudan arren, eta dut eriden.

Liburu singularra izanagatik, hiru hizkuntzatan emana dator. Euskaraz, katalanez eta gaztelaniaz. Une batez pentsatu dut, galegoz idatzia baletor, Galeusca osatu ez ezik, Gabriel Aresti poetak menturatzen zuen espainiartasun motaren etsenplua litzateke.

Mort aux Rois liburua halaber, zaila da sailkatzen, idazlea sailkatzen nola. Liburuaren azpiko izenak honela dio: Noruegako independentziari eskainia. Ruper Ordorikaren Ni ez naiz Noruegako errege diskoarekin akordatu naiz. Ez galdetu zergatik? Asmatzekorik ez!

Nola nahi den ere, Noruegak badu munta ipuinean, Suediak ere bai, hala Gustav IV.a nola Karl XIII.a erregeak, baita Jean-Baptiste printzea ere. Azken hau istorio honetako protagonista, narratzailearen izatean funtsezkoa delarik.

Liburu honen egilea, idazlea, nolakotasun askotarikoa duzu: filosofoa, irakaslea, narratzailea, saiolaria, poeta edota historialaria. Eruditua. Haatik, bere liburuak laburrak izaten dira. Honako hauxe halaxe duzu, laburra. Ipuin gisa ekarria. Alta bada, ez ote doa ipuinaz harago? Doa edo? Historiaren labirintoan garatua izaki.

Ipuina idazlearen bi hizkuntz berezkoetan idatzita dago, katalanezkoa berriz Daniel Lujanek itzulia da. Luzamenduetan jardun barik, Isidor Consulen berbak profitatuko ditut liburura hurbiltzeko: “Mort aux Rois ipuin hau ez da literatura politikoki zuzena, narratzailearen bortxaketarekin hasten baita Erill la Valleko elizan. Eta haratago doa”.

Horixe beraz, zu zeu ere, irakurle, harago joan zaitezke.

Pre Data: Honetatik harago lerroburuko iruzkinaz harago menturatu naiz. Gauzatzen ari naiz Eguneroko-ra jo dut eta Fito Rodriguez idazlearen (h)arian idatzitako bi ale ekarri ditut. Honatx.

Apirilak 14

Euskal literaturaren paisaia

Fito Rodriguezen Adostutako Tenorean (ADHARA) dut esku artean. Berriz ere, generoari dagokionez, sailkatzen zaila den liburua. Alternatiba erromantikoa atalean “literatur kritikari zaildutzat” ekarria naiz. Apur bat aztoratu nau idazleak.

Nire literatur kritikak, 288 gaur arte, ia guztiak esango nuke, armiarma.eus-en dituzu. Gogoeta nauzu eta hauxe bururatu zait: irakurri ditudan liburu guztiak ez ditut iruzkindu. Are, batzuek nire iruzkinak izan dituzte, eta beste batzuek iruzkinez haragoko nire kritika jaso ere. Irakurri ditudan guztiak ez ditut iruzkindu edota kritikatu horregatik.

Galdera jalgi zait: zergatik horiek? Zergatik ez, mahaian eta apalategian dauden beste batzuk, beste asko? Esaldi topikoa ernatu zait: “Ez daude guztiak, ia ezinezkoa izaki bistan da, eta ziur aski dauden guztiak ez dira nire guztizkoak”.

Orduan? Bada, nire lanbidean, hainbat argitaletxeri esker, liburuan hautan “izan” ditut. Batzuetan, liburuak aliritzira aukeratu ditut. Horrek norberaren jarduerari jite gisako bat ematen dio, erran nahi baitut, oilaskoak zizareen xerka nola, halaxe nabilela liburuen inguruan. Txitean-pitean, hainbat idazlerengana ez naizela iritsi orainokoan pentsu dut, hainbat liburu eskuratzeko zain ditudala.

Euskal literaturaren paisaiaz ari nauzu, haragoko larretara joan barik. Artean, pentsu dut, gai andana dastatu gabe, kolore parrasta ikusteke!

Maiatzak 14

Fito eta Adostutako tenorean

Fito Rodriguezen Adostutako Tenorean liburua irakurri ostean, ezin izan diot iruzkinari ekin. Ez da lehen aldia, baina horiek liburu bakanak izan dira iruzkingile zereginean. Bi lerroburu burutu zaizkit liburua leitu eta aletu ahala: Totum revolutum edota “Kaka” esplikatzen. Lehena behin erabili nuen, bigarrena “erabili” izanaz ez naiz ziur.

Horrenbestez, etsi dut. Fito lagunarekiko errespetuz, prefosta.

Azken kritikak

Airemortuak
Gorka Salces Alcalde

Maddi Galdos Areta

Mundu zitalaren kontra
Lizar Begoña

Asier Urkiza

Izotz ura
Lide Hernando Muñoz

Nagore Fernandez

Airemortuak
Gorka Salces Alcalde

Paloma Rodriguez-Miñambres

Ulu egiteko bolondres bila
Harkaitz Cano

Mikel Asurmendi

Mesfida zaitez
Bea Salaberri

Irati Majuelo

Transgresioa irakasgai
Bell Hooks

Bestiak Liburutegia

Manttalingo alaba
Mikel Etxaburu

Paloma Rodriguez-Miñambres

Airemortuak
Gorka Salces Alcalde

Asier Urkiza

Haragizko mamuak
Karmele Mitxelena

Nagore Fernandez

Zoriontasunaren defentsan
Epikuro

Aritz Galarraga

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Aitor Francos

Ez naiz ondo akordatzen
Karlos Linazasoro

Sara Cabrera

Gizon barregarriak
Joxean Agirre

Sara Cabrera

Artxiboa

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

2023(e)ko maiatza

Hedabideak