kritiken hemeroteka

8.087 kritika

Azken kritikak

« | »

Aro beilegia / Lizar Begoña / Balea Zuria, 2020

Galeraren ni poetikoa Hasier Rekondo / Deia, 2020-10-10

“…eta, orduan, galdetu zidan nire poesiarekin / komunikatu edo inkomunikatzen nintzen”. Objektu poetikoa komunikatu ahal izateko grinez edota ni poetikoaren bilaketan isolamendu latzenean ohikoak diren ezinez dihardu, besteak beste, Lizar Begoñak (Sopela, 1996), haren opera priman. Pentsamenduaren poesia ardatz, genero hau kaleratzea hil ala biziko erronkatzat duen Balea Zuriak eratu Donostia Kultura III. Saria eskuratu zuen Aro beilegia poemarioarekin Begoñak.

Poema liburu “diskurtsibo” honen eredugarri dugu Ez dut ezer ulertzen nihilista: “Eta ni / (des)ordena delako hau ulertu nahitik / atseden hartu ezinik”. (Des) ordena hori guztia aro birtual (zenbaitzuk likido hitza erabili dute) honetan bizi dugun edo bizi ez dugun guztiok pairatu izan dugu, modu batera edo bestera: “jendea, jende zaharra, egunkariak, titularrak, reality-ak, fake bideoak…”. Begoñak aipatzen dituenen anitzen artean bakar batzuk aipatzearren.

Inposatutako errealitate arrotz horren aurrean ahots propioa agertzen dutenak bakarrik zaizkit interesgarri. Ez baita nahikoa izaten errealitate itogarri baten berri emateak, poesia erakargarririk eta kalitatezkorik egin ezean. Nago Lizar Begoñaren opera prima honek bide horretan eman dituela lehen urratsak. Zenbait gehiegikeria diskurtsibo gorabehera. Idazteaz hausnartzen duenean, idazteko grinaz ari denean, bere onena ematen du Begoñak. Esaterako, “Non batuko lirateke bestela ‘oskola’ eta ‘izua’? / Eta non konta nezake ‘denbora'”?

Estreinako liburua izanagatik, Begoñak bizitzaren aurrean subjektu poetikoak galeraren baitu oinarri. Apika, pentsamenduaren demasezkoan erortzea du arriskurik latzena egileak. Izan ere, askotan ematen du soberan duela adjektibo lar efektista bat edo poemak gehiago irabaziko zukeela isiltasunaren espazioari leku emanez gero. Halere, poetak ez du etsiko ahots propio horren bilaketan sasi-guztien gainetik.

Alta bada, poetak asmatu egiten du subjektu poetikoaren kokapenarekin. Besteen ifrentzu erbesteratua dugu subjektu poetiko hori. Besteekiko harremanak zaizkio oztopo poetari. Bizitzaren galerak harremanen galerak baitira. Gizakiok besteekin sortzen ditugun erlazioen arabera “galtzen” baitugu. Horrela adierazten du: “Zuen zoriontasunaren kausak oihukatzen dituzue / plataforma sozial guztietan, / eta oihuaren ostean erantzunik ez badago? / Eta txaloen ordez isiltasuna eta bakardadea?”.

Gauzak horrela, beste mundu bat posible zaio egileari? Poesiaren mundua ez bada, nekez. Bideari ekin eta berehala, galera horren presentzia higuingarria baita. Apika, ibilbide poetikoan hastea ez da inportantea subjektu poetikoa hazten ez bada. Hor egon daiteke zirrikitua, bizitzaren arrakalan. Esango nuke, sinbolismoaren bidea aukeratzen duenean asmatzen duela gehien Begoñak, larregizko diskurtsoak tentsioa galtzen duenean. Arratoien migrazioa poeman esaterako, eta, ibilbide poetikoa horrek ustekabe gozagarriak ekarriko dizkiola isiltasunari lekua emanez. “Han gure maitasuna ulertezina zen / gure sexua / gure ukimena / laztankeria tetrikoak ziren”.

Azken kritikak

Gari eta goroldiozko
Anari Alberdi Santesteban

Ibai Atutxa Ordeñana

Winesburg, Ohio
Sherwood Anderson

Nagore Fernandez

Suite frantsesa (bertsio argitaragabea)
Irene Nemirovski

Asier Urkiza

Haragizko mamuak
Karmele Mitxelena

Jon Martin-Etxebeste

Sorgin-argien ehizan
Joan Mari Irigoien

Mikel Asurmendi

Balio erantzia
Ekaitz Goikoetxea

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Amaia Alvarez Uria

Poesia kaiera
Federico Garcia Lorca

Nagore Fernandez

Humanitatearen une gorenak
Aritz Galarraga

Asier Urkiza

Soniexka
Ludmila Ulitskaia

Ibon Egaña

Solteroen dantzalekuak
Joxean Agirre

Mikel Asurmendi

Petare
Leire Ibarguren

Jose Luis Padron

Poema liburu bat —irakurtzeko jarraibideak—
Angel Erro

Hasier Rekondo

Norberak maite duena
Miren Billalabeitia

Paloma Rodriguez-Miñambres

Artxiboa

2023(e)ko urtarrila

2022(e)ko abendua

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

Hedabideak